Autoriteit in samenkracht!

Autoriteit in samenkracht!

Vorig jaar tijdens mijn functioneringsgesprek liet mijn toenmalige locatiemanager het woord ‘autoriteitsprobleem’ vallen. Met een glimlach linkte ze dat begrip aan mij. Het verwonderde mij; daar waar ik nergens een ‘probleem’ van wil maken maar juist op zoek wil (en ook ga) naar oplossingen. Na wat vragen kwam het er op neer dat ik de ‘ongeschreven regels’ niet volgens de juiste weg bewandelde. Ja, als ze nergens beschreven staan of uitgelegd worden lijkt mij dit vrij lastig… En ook dat ik me niet zou houden aan het voorgeschreven protocol. Dat laatste klopt en daar ben ik trots op. Waarom? Omdat ik geloof in elkaar, het samen maken van een protocol, uitvoeren, evalueren en bijstellen! Ik denk dat daar de kracht ligt van het (speciaal) onderwijs, onderwijs maak je samen, onderwijs is leren van en met elkaar, samenkracht dus!

‘Autoriteit is de toestand dat mensen naar je luisteren door je positie en je kwaliteiten.’ Iedereen heeft een rol binnen een organisatie en het bevreemdt mij dat het woord ‘positie’ met enige regelmaat verward wordt met de hiërarchische ladder. Alsof je als leerkracht lager op de ladder staat dan een locatiemanager en daardoor minder ‘autoriteit’ of iets te vertellen hebt!? Misschien dat dit in salaris op deze wijze uit te drukken is, echter ben ik daar absoluut niet gevoelig voor. Zit daar mijn probleem dan?

Positie betekent voor mij de taak en rol die je invult binnen een organisatie en daarmee de verantwoordelijkheid die je hebt en dient te pakken. Ik ben leerkracht en ook daar ben ik trots op! Zodra iemand een beleidsstuk presenteert dat moet worden uitgevoerd en waar ik niet (geheel) achter sta, zal ik duidelijk mijn visie hierop geven. Ik neem mijn verantwoordelijkheid om binnen het onderwijsproces te kijken naar wat werkt en natuurlijk het protocol er in meeneem. Vergeet echter niet dat iedere leerling en daarmee iedere groep en dynamiek per jaar kan verschillen, zelfs per periode of vak. En dit nog even los van de ‘mens’ die je als leerkracht bent.

The distance from where the heart lies, between the words and 
sometimes, it’s a meaning to interpret and relate.
The Distance, Funeral For A Friend

Dat maakt dat ik samen met mijn groep kijk naar wat voor hen werkt waardoor ik het onderwijsproces efficiënter kan laten verlopen en nog beter in kan zetten op de ontwikkeling van het individu. Dat ik daarin zoek naar wat de meest kwalitatieve weg naar efficiëntie is, moge duidelijk zijn. Door een protocol te volgen en een soort van standaard te willen doe je m.i. tekort aan de kwaliteit van de leerkracht én leerling! En nu het woord ‘kwaliteit’ gevallen is, een autoriteit kan (en moet) hier dus een belangrijke rol spelen. Een autoriteit weet te inspireren, te motiveren, op een relatie gebaseerde luisterende houding te laten zien over de kennis (van de doelgroep) te beschikken, mede te onderzoeken en te doen wat werkt! Ben ik afhankelijk van een autoriteit? Nee! Ik neem de verantwoordelijkheid om de omgeving aan te passen, onderbouw en breng verder. Kun je als leerkracht dan ook niet een autoriteit zijn? Een pionier, een onderwijziger?

Iedereen die werkt binnen een organisatie kan het dilemma voelen van wie je bent, je waarden, je ontwikkeling en hoe je jouw kwaliteiten en creativiteit tot uiting wil laten komen versus het beleid en ‘het systeem’ waarin gewerkt wordt. Je bent als leerkracht dus onderdeel van het systeem! Dit dilemma kan gevoed (en in stand) worden door opgelegde regels en protocollen. Ik weet dat velen zich in stilte er niet aan houden omdat men weet dat het niet werkt! In beide gevallen, het opleggen en ook het niet uitvoeren ervan maakt dat een school wel of niet draait, veilig is, ‘zin in leren’ uitstraalt. Zit er dan een bepaalde angst achter? “Maar hoe moet dat dan volgend jaar? Doorlopende lijn?” zijn veel gestelde vragen vanuit het management en leerkrachten, maar ook “Ik blijf gewoon op mijn eiland” wordt benoemd, als leerkrachten dit al ‘en public’ durven benoemen. En hier is mijn (autoriteits)probleem: men neemt niet de taak en rol die bij hun professie hoort op zich en daardoor worden verbindingen niet gemaakt! Dat betekent elkaar kritisch bevragen en de wil om samen te bouwen met als doel de ontwikkeling van de leerling en diens proces! Voor de leerkracht om te laten zien wat werkt en de manager om te luisteren en om beleid af te stemmen op wat de professional op de werkvloer hem/haar aanreikt. Gaat het dus niet eigenlijk over een samenwerkingsprobleem?

Aanleiding voor de opmerking van mijn toenmalige locatiemanager was het door mij toestaan van mobiele telefoons in de klas. Dit zou niet volgens de regels zijn. Klopt! De regel luidt: ‘mobieltjes bij binnenkomst de kluis in.’ Aan het einde van de dag zouden zij hun mobieltje weer terugkrijgen. Nog even los van dat deze regel absoluut niet van deze tijd is, vroeg ik mij af wat precies de reden van deze regel is? Is het innemen van eigendommen bevorderlijk voor het gevoel van vertrouwen? Worden regels als deze gesteld om te beheersen? Of om controle te houden over ontwikkelingen die (te) snel gaan? Bij navraag was het inderdaad de angst dat er foto’s en filmpjes gemaakt zouden worden en deze op internet verspreid zouden kunnen worden. Dit was echter nog nooit gebeurd, alleen voorbeelden uit de media werden aangehaald… Ligt de uitdaging dan niet bij het mediawijs/-vaardig maken van de leerlingen? Hoort dit (alleen) bij school? Vorig schooljaar ben ik er in ieder geval al mee gestart.

Een tweede argument was dat leerlingen te snel afgeleid zouden worden. Gebaseerd op (praktijk)onderzoek was dit argument helaas niet. Als dat al zo zou zijn, wat zegt dit dan over de instructie/les en eventueel het leerproces/-motivatie van de leerling? Dien je als leerkracht niet de leerling te inspireren en motiveren? En wat is het probleem als jouw inspirerende les door leerlingen wordt opgenomen, Flip? En ligt er niet ook de uitdaging om samen met de leerlingen afspraken te maken over ‘wat’ en ‘wanneer’ er wel (!) gebruik gemaakt mag worden van ‘your own device’? Iets (BYOD) dat in het bedrijfsleven al een grote vlucht genomen heeft en waar we de leerlingen toch ook voor willen klaarstomen? En natuurlijk moet je hen leren om te gaan met nieuwe werkvormen (van het plannen op je telefoon tot het gebruik maken en zoeken van bronnen)! Een ‘mobieltje’ is tegenwoordig niet alleen een telefoon, maar een persoonlijk en functioneel ‘device’ waarop van alles mogelijk is.

In mijn context zijn de telefoons zelfs een stuk sneller dan de drie karige leerlingcomputers in mijn lokaal! Door de leerlingen meer eigen regie en verantwoordelijkheid te geven, ontstond er vertrouwen en de ruimte om te exploreren. Zij kwamen tot de conclusie dat niet iedereen internet op zijn device had. Een router werd meegenomen en aangesloten. En niet snel daarna volgde de eerste tablets. Zonder enige sturing, maar door te volgen werd de klas naast een ‘rijkere’ leeromgeving ook een testlab! Voor mijn klas waren er geen problemen, de afspraken waren helder en men sprak elkaar onderling aan wanneer men zich niet aan de afspraken hield. Ook inspireerde en leerden de leerlingen van elkaar en werden ICT-vaardigheden ontwikkeld! Buiten wat scheve gezichten en vragen vanuit collega’s is uiteindelijk besloten de regel aan te passen. Een ‘testperiode’ tot de zomervakantie zal dienen om uit te wijzen hoe er ‘beleid’ op moet worden losgelaten…

Wat ik in het geheel gemist heb is een ‘autoriteit’ op het gebied van nieuwe media! Hierdoor hadden we als team een gedegen en gezamenlijke visie kunnen creëren en het inhoudelijk vorm kunnen geven! Hierdoor is het voor iedereen duidelijk wat er allemaal kan, kun je samen op zoek gaan naar oplossingen voor de ‘beren op de weg’ en worden er naar de toekomst toe constructieve stappen gezet om het onderwijs voor onze leerlingen te verrijken. Op deze wijze zal de verbinding met het regulier onderwijs sterker en beter vorm gegeven worden!

Want daar zit mijn probleem! De discrepantie tussen de situatie nu en de wens om het beste onderwijs en een soepele doorstroom op maat voor deze groep leerlingen vorm te geven. Dat betekent luisteren en doen met het geloof IN elkaar!

About the Author

1 Comment

  • Jelle 15 juni 2013 at 23:47

    mooi verwoord. Samen moeten wij het doen, maar jammer dat luisteren in het onderwijs vaak omgekeerd evenredig is aan `de positie`. En als management of bestuur luistert, is dat vrijwel altijd naar de organisatorische kant en niet de inhoudelijke kant van het onderwijs

Leave a Reply