De groep en ik

De groep en ik

De groep en ik

Grote verschillen in de groep zijn er, hoe ik er mee omga start bij mij.
Bij wie ik ben en hoe ik denk over verschillen.
Het start bij mij en de groep, en bij mij in de groep.
Wat je krijgt is ons als groep.

De dynamiek in iedere groep wordt bepaald door elke unieke ‘ik’. Oude pijn, biografisch verleden, familiesystemen, kwetsbaarheid, verlangens, verwachtingen, moeilijkheden zoals diagnoses, belangen en soms (onbewust) verborgen agenda’s. Zomaar wat topics die meespelen in het vormen van perceptie en ‘eigen’ waarheden. En deze creëren grote verschillen. Maar hoe ga ik nu om met deze verschillen?

Ik heb een aantal keuzes: ik kan ze accepteren, ik kan er tegenin gaan of ik kan mijn focus verleggen op overeenkomsten. Mijn voorkeur, ook al weet ik dat dit mijn grootste uitdaging is, gaat uit naar het zien van overeenkomsten. Waarom? Omdat het mij helpt mezelf te verhouden tot de ander. Die ander houdt mij scherp, scherp om dicht bij mezelf te blijven. In mijn houding, in mijn communicatie, in mijn reflectie en in het afstemmen wat uiteindelijk nodig is om optimaal tot ontwikkeling te komen.

Uitgaan van de overeenkomsten bindt unieke mensen met elkaar. Het vergroot het empathisch vermogen en er ontstaat wederzijdse interesse. Wat nodig is, is de tijd en ruimte om echt naar elkaar te luisteren. Om vragen te stellen en verschillen te overbruggen. Uitgaan van overeenkomsten gaat voorbij aan enkel accepteren. Als opvoeder vraagt dit een verantwoordelijkheid.

Ooit startte ik met de lerarenopleiding en vond ik het fantastisch om te werken in verschillende groepen. Nog voor deze lerarenopleiding had ik mijn ervaring binnen het ‘Zeer Moeilijk Lerende Kinderen’-onderwijs al in mijn rugtas. Ook daar bewoog ik in groepen waar grote verschillen zichtbaar waren. Een eerste overeenkomst: allemaal zeer moeilijk lerend. Tegelijkertijd een tweede overeenkomst en waarschijnlijk niet anders dan voor ieder kind: de wil om te spelen, te experimenteren en te leren! Leren dat vaak niet via reguliere methoden verliep. Waar kleine stapjes in ieders ontwikkeling groots gevierd werden. Het overwinnen van moeilijkheden, net als ieder mens dat in zijn leven doet.

Het was in dit onderwijs dat ik me bewust werd dat iedere groep eigenlijk een mini-samenleving is. Waar diversiteit de norm is. Er werd met en vooral ook van elkaar geleerd. Er waren moeilijke momenten. Momenten waarop het tijd en moeite kostte om elkaar te begrijpen. Momenten waarop een kind leerde de ander te begrijpen. En momenten waarop ontmoetingen ook echt ont-moet-ingen waren, los van tijd- en prestatiedruk . Waar fouten maken bij die norm hoorde. En waar de band met elkaar werd aangegaan door lief en leed te delen.

Omgaan met en leren van grote verschillen in een groep is mogelijk. Een visie, een droom voorbij passend onderwijs denkend, brengt mij bij kinderen die zich op lange termijn ontwikkelen tot empathische wereldburgers. Waar diversiteit in de samenleving een norm wordt en is.

Maar wat vraagt het concretiseren van die droom van mij? Het vraagt als opvoeder dat ik mijn kinderen leer omgaan met verschillen, zelfs binnen het gezin. Als leerkracht accepteren dat verschillen onontkoombaar zijn wanneer ik een groep ondersteun in het proces van een beginsituatie naar een wenselijke eindsituatie. Als mijn focus enkel naar de grote verschillen in de groep gaat, wil ik deze elimineren. Normaliseren. Wil ik ze controleerbaar maken.

Het vraagt dus om congruent zijn: voorleven wat ik kinderen in een groep wil meegeven, zonder veroordeling, intentie of vanuit ‘zorgen voor’. Kinderen laten weten wat ze aan mij hebben. Met een zuivere, open en kwetsbare houding beschikbaar zijn. Mijn handelen ondertitelen en ik kinderen een taal geef hun gevoel te kunnen verwoorden. Door in overeenstemming te handelen ontstaat een basisveiligheid en vanuit vertrouwen. Een veilige omgeving waarin kinderen leren zichzelf te mogen zijn.

2016-36_Deel openlijk waar je mee worstelt en overwinEn dat vraag een kwetsbare houding waarbij ik als opvoeder en leerkracht ook momenten mag hebben waarbij ik het even niet weet. Waarbij mijn twijfel en onzekerheid over verschillen in een groep juist om samenwerking en afstemming vraagt.

Het vraagt leiderschap: het beste in kinderen naar boven halen, in plaats van onmogelijkheden versterken. Kinderen leren omgaan met verschillen. Kinderen leren eigenaar te zijn van hun eigen moeilijkheden. Kinderen leren samenwerken, ik met hen, zij met mij en elkaar en ik met hun ouders. En dat op een positieve manier. Waarin verschillende strategieën en visies elkaar kunnen raken. Waarin verschillen benoemd mogen worden, gespiegeld worden en waarbij verschillen soms pijn doen. Want samenwerken ook kan schuren, moeilijk is en zelfs zwaar en intensief kan zijn. Het daagt mij in ieder geval uit zuiver te blijven communiceren, verschillen te accepteren en er mee om te gaan.

Mijn groep accepteert verschillen als ik dat doe.
Mijn groep leert goed omgaan met verschillen als ik dat doe.
En wat je krijgt is ons als groep.

 

*Dit artikel is eerder gepubliceerd op de site van Leiderschap in Onderwijs.

About the Author

Leave a Reply