Go with the ‘flow’.

Go with the ‘flow’.

En opeens zag zij het licht, onze minister van Onderwijs. Ze keek naar een – wat deze dan ook mogen zeggen – ranking. Ze ziet dat ons onderwijs het ‘Feyenoord’ van het onderwijs in de wereld aan het worden is en raakt dan in paniek! Ineens lijkt de minister te gaan luisteren. Ja, want al jaren komen uit verschillende hoeken geluiden dat de veranderingen jaren geleden het onderwijs niet bepaald duidelijker en effectiever gemaakt hebben.

En daar gaan we weer.

Zoals de economie op en neer gaat, fluctueert ook het onderwijs. ‘Go with the flow’ is een must, maar wil nog niet direct zeggen dat wat leraren/docenten moeten (!?) doen ook daadwerkelijk het beste is voor iedere leerling. Leraren waren daar zelf trouwens allang achter gekomen. Maar zo zijn er zelfs ook al bijvoorbeeld scholen die de ‘oude’ MAVO weer hebben ingevoerd. Die ‘flow’ is dus maar betrekkelijk. Klein beginnen, in de klas en als school.

Belangrijk is dat die leraren altijd vertrouwen in zichzelf en in elkaar zijn blijven houden. In plaats van bezuinigingen zouden zij juist beloond dienen te worden. En dat hoeft echt niet altijd alleen maar in geld, nog even los van de onderwijsuitgaven de afgelopen jaren.

Het gaat om de autonomie en de verantwoordelijkheid van leraren. Over het ‘aanzien’ van de beroepsgroep, over het ‘trots’ kunnen zijn op je vak!

Dat hebben ze in Finland goed begrepen. Daar waar in centraal Europa iedereen zich druk maakt om de euro, blijft het in Scandinavië ‘angstvallig’ stil. Daar ligt de focus namelijk op het welbevinden van de individuele leerling. En een klein detail: het onderwijs daar is – op dit moment – het beste van Europa! Als Nederland zichzelf nu eens coöperatief op zou kunnen stellen, dan zou er geleerd kunnen worden van wat daar werkt. Een cultuur is niet te kopiëren, het gaat over bouwen aan een (ecologische en duurzame) visie op opvoeding en onderwijs. Het beleid van ‘iedere 4 jaar’ lijkt geen zoden aan de dijk te zetten.

Inzoomen op Finland:

Als eerste is het opleidingsniveau beduidend hoger dan hier in Nederland. Kennis van didactiek en pedagogiek is ontzettend belangrijk. En hoger opgeleid, betekent in mijn ogen ook meer perverse en intervisie. Tegenwoordig komen daar de diagnoses ook nog eens bij. Iedereen schijnt te weten wat beter is voor de ander… In Amerika heb je een prachtig voorbeeld waar meerdere hoog opgeleide leerkrachten een groep met kinderen met verschillende diagnoses draaien. Alleen met voldoende kennis, incl. leren van en met leerlingen, is het mogelijk een lat hoog te leggen. Verder kijken dan de ‘onmogelijkheid’ en/of ‘problematiek’!

In Finland ligt de nadruk meer op rekenen en taal en toch is het anders dan in ons land. Spelenderwijs maken kinderen al vroegtijdig kennis met breuken en vermenigvuldigen. De Nederlandse lokalen liggen vaak bomvol met hulpmiddelen en methodes, terwijl in Finland met een minimaal aantal aan hulpmiddelen wordt ge-‘educeerd’. Er wordt met concreet materiaal een bijdrage geleverd aan de begripsvorming. Ervarend en contextrijk leren.

Ook het gehele pedagogisch klimaat op scholen in Scandivavië hebben een totaal ander karakter. Zo is daar er jaren geleden bekend geworden dat masseren helpt tegen pesten op school.

En de wijze van communiceren en het geven van (formatieve) feedback is beduidend anders. Leerlingen laten elkaar hun werk zien en beoordelen. Leerlingen, maar ook de leerkracht, reageren op dat wat gemaakt is en stellen vragen. Dit gebeurt altijd op een positieve, opbouwende manier. Zo leren kinderen al omgaan met kritiek, zonder dat zij zich direct aangevallen hoeven te voelen. Deze manier van werken is natuurlijk wel zeer intensief – en er is toch veel minder onderwijstijd -, maar de opbrengst is des te groter. Leerlingen worden gemotiveerd om van elkaar te leren.

Een belangrijk onderdeel om rust en sfeer te creëren binnen scholen is het stellen van duidelijke regels en afspraken. Op Finse scholen zijn schoolbrede, goed overdachte gedragsregels samengesteld in consent met de gehele ‘community’. In alle klassen en alle andere ruimtes van de school gelden deze regels en afspreken. Het corrigeren gebeurt niet op een directe manier maar door het stellen van de juiste vragen! Hierdoor wordt relevante, individuele voorkennis gebruikt om het kind aan te zetten tot het creatief denken en oplossingsgericht handelen naar een geschikte oplossing.

Onze eigen Marja…op zoek naar de stal, samen met de ‘drie wijzen’ van Nederlands, Engels en Wiskunde. Wel is te hopen dat het onderwijs dat nu ‘weer’ geboren gaat worden wat langer stand gaat houden.

Let’s keep it simple, laat je inspireren door bijvoorbeeld Scandivaië en ‘experimenteer’ met wat werkt!!

About the Author

Leave a Reply