Blog : apprenticeship

Ik ben geen probleemkind

Ik ben geen probleemkind

‘Ik ben geen probleemkind.
Ik ben een uitdaging.’ – 2DOC

Geen kind? Jong overvraagd.
Geen probleem? Bagage genoeg.

Praten over gevoelens.
Kwetsbaarheid als thema.
Niet geleerd.
Niet gezien.
Niet begrepen.
Ongrijpbaar.
Ogenschijnlijk.

Lees verder

Nieuw is soms even wennen

Nieuw is soms even wennen

Het vijfde uur loop ik haar klas binnen. Ze is ziek. Als team hebben we vandaag een constructie bedacht. Een constructie om haar leerlingen ‘op te vangen’. Vaak betekent dit dat leerlingen worden verdeeld over andere klassen, maar vandaag kiezen we ervoor de groep en hun programma zoveel als mogelijk intact houden.

Nieuw ben ik voor hen. In de ochtend was ik het lokaal al binnengelopen. Om mijn aankondiging alvast ‘in de week’ te leggen. Het vijfde uur. Engels.

Lees verder

Ik haat deze klas.

Ik haat deze klas.

Soms breekt mijn hart. Meestal wanneer een kind gebruik maakt van het woord ‘haat’. Gisteren vielen mijn ogen op een paar woorden. Vier duidelijke woorden: Ik haat deze klas. Geschreven met een potlood op de achterkant van het door haar zelfgemaakte werkschrift. Wat een bijzondere metafoor!

Een kind moet zich altijd veilig kunnen voelen. In een veilige omgeving, thuis en op school! Een klaslokaal, en in het bijzonder de groep, is een plek waar ‘veiligheid’ de eerste waarde dient te zijn. Zonder veiligheid kan een kind zich niet maximaal ontwikkelen.

Pas als het veilig genoeg is, en dat weet je wanneer kinderen zich gelukkig voelen,

Lees verder

Een uur van uitersten!

Een uur van uitersten!

Het gesprek naderde zijn einde. Langzaam zou bekend worden of de langverwachte overgang door zou gaan. Er was met hart, ziel en hoofd zó hard aan gewerkt. Het was de allergrootste wens van Yco: aangenomen worden op een reguliere school.

Met twee man sterk kwamen ze observeren. Na schooltijd volgden kritische vragen op inhoud. De grote verschillen tussen het speciaal en het regulier onderwijs tekenden zich in een rap tempo af tot een ogenschijnlijk onoverbrugbare kloof. Het was mij bekend. Twijfels en angst probeerde ik te transformeren in uitdagingen om de transitie, door Yco zelf ingezet, te kunnen laten slagen!

Lees verder

Regisseur van je eigen leven

Regisseur van je eigen leven

Mei 2012. Vier jaar geleden. Ik zag bij toeval een programma over het filmfestival in Cannes. Niet dat ik het programma helemaal aan het volgen was maar je kent dat wel: een beetje bankhangen en surfen op internet. Ik was bezig met het bewerken van foto’s. Beelden van momenten aan het herbeleven en een plaats aan het geven in mijn ‘hall of brain’. Het filmfestival op de achtergrond.

Ineens hoor ik Antoinette Beumer iets zeggen over het willen lesgeven. En op alles wat maar met onderwijs of opvoeding te maken heeft, spitst mijn oren. Haar woorden waren helder.

Wat ik regisseurs zou willen leren is dat je eigenlijk van te voren heel goed moet weten wat je wilt halen maar dat je dan op de set alles moet loslaten.”

Lees verder

Op nul beginnen

Op nul beginnen

Deze tijd, de herfst, is voor mij een speciale tijd. Bladeren vallen, net als inzichten en ervaringen. Een kleurrijke voedingsbodem ontstaat waardoor iets nieuws kan groeien. Vandaag, wanneer ik wakker word, daalt een inzicht: iedere dag een nieuwe, verse start maken is voor mij een uitdaging! Iedere dag op nul beginnen. Dat.

Ooit was er die collega, die mij niet het weekend in liet gaan. Eerder op die dag had er zich een voorval plaatsgevonden: Okke gooide een stoel door het lokaal, smeet de klasdeur open en rende weg. Hij werd opgevangen, gefixeerd en de bedreiging van Okke diende als inzet en ‘legitimering’ voor verwijdering van school.

Mijn collega zag aan mij dat ik het voorval niet kon loslaten en mee het weekend in zou nemen. Die mij-kunnen-ze-niets-maken-houding bleek voor hem iets te doorzichtig. 

Lees verder

Rolwisseling

Rolwisseling

ingevdgoorEen gastartikel van mijn vrouw Inge van de Goor, docent bij het Mill-Hillcollege in Goirle.

 

Toen mijn rol voor één dag veranderde en ‘gamen’ het antwoord was.

Donderdag 28 mei 2015, 8.00 uur

Boterhammen gesmeerd, tas gepakt en uitgezwaaid door man en kinderen. Op de fiets naar school zoals ik al bijna vijftien jaar een aantal keren in week doe. Dezelfde route. Nu een ander gevoel. Volgende week 38, maar ik voel me 13. Ik ben onderweg naar mijn eerste schooldag op mijn ‘nieuwe’ school. Een juf met een missie: rolwisseling, samen met mavo2C een dag mee. Mijn doel en actieonderzoek: ervaren hoe een dag op deze school verloopt. Als leerling!

Lees verder

Afstand nemen op voetbalzaterdag

Afstand nemen op voetbalzaterdag

De tweede wedstrijd van het seizoen. Nieuw voor ons beiden. Zelf nooit gevoetbald. Voor Feie nieuwe ervaringen. Het sporten in teamverband, het spel, de spelregels, de posities, bijbehorende taken en de taal: ‘door het midden’, ‘langs de lijn’ en ‘het veld breed houden’.

Vandaag een uitwedstrijd. In Gilze tegen het selectieteam, de F1. Zij, die net koud twee trainingen achter de rug hebben, tegen een team dat al zeker een seizoen geolied draait. Die machine blijkt al snel de ene na het andere doelpunt te scoren. Wat ik zie is een groep die vooral bezig is de bal te krijgen en te houden. Om vervolgens op de helft van de tegenstander pogen te scoren. Op een kleine kans na in de eerste helft zijn zij niet geslaagd in deze laatste opzet.

Die kleine kans komt voort uit het afpakken van de bal en een rush langs de linkerzijkant.

Lees verder

Drie over vier.

Drie over vier.

Op weg naar het zwembad met de mannen. Lekker zwemmen, oefenen en spelen: heerlijk! Jonah fietst voor het eerst op zijn ‘nieuwe’ fiets. Een tijdje voor zijn verjaardag hebben we een tweedehands Beach Bike gekocht.

Helemaal trots op zijn fiets geniet hij van het gesprek over zijn fiets. De oudste, zeven, zit bij mij achterop. Hij bewondert Jonah’s nieuwste aanwinst en samen vuren zij vragen af.

Ik leg uit wat er allemaal vernieuwd is. Hoe je een fiets in en uit elkaar haalt. En dat mamma zijn fiets gespoten heeft. Beide geïnteresseerd in het proces van schuren en spuiten vertel ik ze dat pappa de fiets eerst roestvrij gemaakt heeft.

Van achterop de fiets uit het niets een scherpe verwachting:

Dat hoef je zo niet te zeggen hoor!

Wat verbaasd over deze uitspraak bevraag ik Feie. Nieuwsgierig en verwonderd ben ik benieuwd wat hij eigenlijk wil zeggen.

Je hoeft niet ‘pappa’ te zeggen hoor. Ik ben geen vier meer!

beachbike-quote1-klNa een kort moment van stilte stromen tranen van het lachen over onze wangen. Wat is het toch fijn om te weten dat kinderen de openheid hebben om te zeggen wat in hun opkomt. En tegelijkertijd wordt het zo helder waar zij zich in hun eigen proces bevinden!

Samen leren, leven en genieten van elkaars groei.

Natuurlijk zullen er ook wel ergens roestplekken ontstaan of te vinden zijn. Bewustzijn creëert de voelbare ruimte om alles tegen elkaar te mogen zeggen. Een fractie van mijn oude pijn ‘heb ik iets verkeerd gezegd’ kon ik loslaten. Even schuren. De lach en tranen deden de rest! Polijsten.

Pappa heeft het begrepen!

Mensschap vraagt oefening!

Mensschap vraagt oefening!

Het houdt me bezig.
Parijs. Dat ene beeld.
Die voor even eenzame man.

een-2Bleerling

En dan deze tweet van ‘een leerling’.
Als reactie op de gebeurtenissen.
Vertrouwen in jezelf! Mooi.

Bijna tegelijkertijd zie ik op Facebook een bericht voorbij komen. Over Aboutaleb, de burgervader van Rotterdam. Op de dag van de desbetreffende aanslag, spreekt hij zich uit. Vooral zijn emotie. Begrijpelijk! Hij is het zat! En ik lees die ene tweet van ‘een leerling’ nog eens. Zou Aboutaleb boos zijn?

Aboutaleb

Natuurlijk is hij boos! Wie niet. Dat wat er is gebeurd, is verwerpelijk. Zo ver mogelijk.
En tegelijkertijd direct mijn vragen als ik de uitspraken van Aboutaleb in Nieuwsuur hoor:

Wat drijft iemand tot een actie als deze?
Wat maakt dat we -als samenleving- ogenschijnlijk weinig begrip hebben voor emoties van anderen?
Hoe draagt satire bij aan de open dialoog, juist ook tussen de tekenaar/schrijver en ontvanger?
Welke verantwoordelijkheid hebben de media?

Het houdt me bezig.

Een wisseling van woorden met Marcel Kesselring.
Prettig om gedachten te ordenen.
Gedachten in woorden een plek geven.
Het mezelf verhouden tot de ander.
Andere meningen. Verkennen.
En het scherpstellen van mijn eigen visie.
Op mens. Op mijn taak en rol als opvoeder én leraar.

Ronald, ik ben van de dialoog maar soms houd het echt op. Weet niet met welke dialoog je deze mensen nog überhaupt kan bereiken of had kunnen bereiken – niets verplicht je om in Frankrijk of Nederland te wonen, toch?

Met welke dialoog je deze mensen kan- of had kunnen bereiken. Nu? Geen enkele. Het gaat juist om wat we nu wél kunnen doen. Ik denk terug aan ‘een leerling’. Mensen gaan naar andere landen. Ze rotten op! Om daar te leren hier pijn te doen. Angst te zaaien. Wat leert dat ons?

Ik vind wel dat we veel meer moeten weten hoe het zover komt dat mensen radicaliseren.

Deze ‘vraag’ naar perspectiefneming is geniaal. Eerst begrijpen. Ik zou het ook willen weten. Wat hen drijft tot gedachten, en later acties, die werkelijk die niet de mijne zijn. Zodat ik mijn kinderen kan uitleggen hoe zij zich weer verhouden tot denkconcepten, acties en gebeurtenissen als deze. Zou ik hen ooit het onderliggende verklaren?

Wat het mij tot nu toe leert is dat ik denk dat een oordeel ontstaat vanuit onwetendheid. Een gebrek aan begrip en (zelf)vertrouwen.

Blijkbaar woekert er al jaren iets in de westerse samenleving, misschien is dit nu juist het moment dat Europeanen dichter bij elkaar komen en dat dit de echte dialoog start “wat voor Europa zijn we en willen we zijn.

Woekeren. Een bijzonder woord. Ongewenst groeit er iets voort als betekenis. Het functionele waarom van geschiedenis: wat was ooit en is de functie van een wapen? Het spel van macht en onmacht. Over uitsluiten gesproken. Eeuwenoud.

Het houdt me bezig.

Een leerling zegt: ‘als je sterk genoeg bent’.
Een sterker ‘wapen’ is er volgens mij niet,
in je kracht staan! Dicht bij jezelf.
(zelf)Vertrouwen volgt. Toch?

En waarom alleen Europeanen? Volgens mij start het bij het gezin, bij de buurt en in de school, de klas. Waar ook ter wereld. Waar ook ter wereld is de mogelijkheid er om te leren sterk genoeg te zijn. Om te oefenen. We noemen het opvoeding en onderwijs. Cultuur bepalend, dat wel. Het inzicht en gesprek hierover als brug.

De dialoog, het gesprek door wederzijdse woorden. Zolang we maar dezelfde betekenis aan woorden geven en de moeite doen het onderliggende gevoel samen te ervaren. Begrijpen. De tijd nemen om te luisteren naar wat er gezegd wil worden. Doorvragen helpen mij om dat wat gezegd wil worden te snappen. Snappen op weg naar begrijpen. Het helpt mij mijn mening en argumenten te verruimen. Begrijpen vraagt oefenen om mijn perceptie en standvastige visie ‘even’ los te laten.

De dialoog waar emoties mogen zijn. Pokon voor de relatie. Waar kwetsbaarheid juist sterk is. Zelfs sterker maakt. Waar persoonlijke inzichten bijdragen aan persoonlijke groei. Vanuit ‘het zelf’ als brug naar de ander. Insluiten.

Daarom zou ik de vraag ‘klein’ willen beginnen. Less is more. Wie ben ik en hoe verhoud ik me vreedzaam tot mezelf, de ander en de wereld?

Deze existentiële vraag die in mijn ogen ook direct de essentie is van ons opvoeden en ons onderwijs. Kinderen bevoorwaarden zichzelf te blijven (her)ontdekken. Het brengt een verantwoordelijkheid met zich mee. Daarom leren we denken en doen op school. Van taal, rekenen via creëren naar wereldvakken. Leert ieder kind zijn/haar eigen verhaal.

Ronald, helemaal eens met je opmerking dat we bij onderwijs moeten beginnen, daarom vind ik dat we het op scholen veel meer moeten hebben over burgerschap, veel belangrijker dan al toetsen. De eerste vraag van een onderwijsinspecteur moet zijn: wat doe jij structureel op school met kinderen met burgerschap. En nee, burgerschap is geen vak, het is de kern van onderwijs.

Bij onderwijs beginnen… En ouders dan? School heeft natuurlijk ook een gedeelde verantwoordelijkheid rondom opvoeden, maar de focus ligt op kennis en vaardigheden. Spelen met deze topics in een pedagogische context. Ouders zijn hoofdverantwoordelijk voor de opvoeding. Het lijkt me daarom belangrijk om als school ook met ouders in gesprek te gaan. Over hoe zij ‘school’ zien, ‘opvoeding’ en ‘burgerschap’. Maar ook in gesprek over de gebeurtenissen in Parijs. Afstemmen. Iedereen hoort erbij. Ook de verhalen van ouders.

Het houdt me bezig,

Burgerschap.
Voor mij een statisch begrip.
Het kind leren ‘een burger’ te zijn.
Vrijheid binnen kaders.

Mensschap klinkt natuurlijk niet. De inhoud: leren om zelf ‘sterk te zijn’. Vragen durven stellen. Zelfs een doorvraag. Vreedzame keuzes maken. Weten dat je altijd een keus hebt. Welke goed voelt en waarom. Maar ook leren als mens van waarde te zijn. En dan vooral veel oefenen! Fouten mogen maken en door fouten te vieren groeien. Open met elkaar absolute waarheden in twijfel trekken. Met oog en respect voor diversiteit in mens en visie.

Het vraagt verantwoordelijkheid. Om binnen de vrijheid van de kaders keuzes te maken, te starten en te voorleven. Om iedereen te betrekken in het proces.

Helaas lossen we daar de problemen van vandaag niet mee op en in dat opzicht ben ik het met onze burgemeester eens. …

Probleem. Wat is een probleem? Volgens mij niets anders dan een brug tussen de situatie NU en de gewenste situatie. Vandaag is nu. Dus hoe kan welke brug dienend zijn. Samen het ‘waarom’ onderzoeken.

Vele meningen over het wel/niet bespreken van de gebeurtenissen in Parijs met kinderen zie en hoor ik voorbij komen. Vaak met argumenten om het gelijk te verankeren. Het houdt mij bezig, maar mijn kinderen en leerlingen ook? Zo nee, wat maakt dat ik het wel zou bespreken? Meenemen als verhaal, ‘inspiratie’ en voorbeeld wanneer de eerste vraag komt!

Op HetKind.org lees ik een les van Roel van Dael. Hij raakt met zijn woorden:

De werkelijkheid bestaat niet uit losse feiten en gebeurtenissen, maar uit relaties! … Dan kunnen we de leerinhoud onmogelijk in vakjes gaan opdelen. De ecologische, sociale en economische aspecten zijn namelijk onlosmakelijk verweven met elkaar.

De holistische benadering juig ik toe! Hij legitimeert:

We krijgen dus te maken met tal van duurzaamheidsvraagstukken, waar we niet zomaar een oplossing voor vinden. … We moeten het totaalbeeld achterhalen! Dit kan enkel door over te schakelen naar een constructieve systeembenadering. We laten de kinderen, die van nature systeemdenkers zijn, zelf hun kennis ontwikkelen! …

Kennis construeren door de dialoog met elkaar aan te gaan. De opvoeder/leraar niet als alwetende, maar samen kennis en ervaringen open leggen, delen en holistisch -vanuit verschillende invalshoeken- benaderen. Samen onderwijs maken en dragen. Waar rolwisseling (apprenticeship) er mag zijn! En daar kunnen we vandaag al mee beginnen.

Het houdt me bezig.
Vooral wat het vraagt.

Te beginnen met kwetsbaarheid en moed. Zonder (waarden)oordeel, wel/niet vanuit oude pijn, het gesprek durven aangaan met de ander. Bewust zijn van je bewustzijn. De objectieve subjectiviteit ont-moeten. Dan de ander. De open vraag van oprechte (kinderlijke) verwondering. Waarderen van waarden. Het conceptualiseren en vormen van een standpunt dat op voorhand flexibel is, en waar ieder mens en iedere situatie uniek is.

Ik denk terug aan ‘een leerling’.
Zij weet het, schrijft ze.
Voor haar en nu, in deze situatie.
Zij als leermeester, ik lees als apprentice.

Ik voel dat het nog ergens wringt.
Voor mij en in deze situatie.
Vertrouwen in jezelf, als aanslagpleger.
Het was er volgens mij.
In de ander ook.
Maar in het leven?

Het blijft me bezighouden.