Blog : introspectie

Conventies

Conventies

Vorige week ben ik begonnen met een nieuwe opdracht. Ingevlogen voor een kind dat vraagt om een uitdaging. Wij als volwassenen zijn vaak geneigd om te praten over en kijken naar kinderen met probleemgedrag. Maar in feite is het gewoon een uitdaging voor ons om het kind te begrijpen. Het snappen van de manier waarop het zich verbindt met ons.

Wanneer ik de nadruk leg op gedrag, zal ik nooit begrijpen wie dit kind is. Dus wat zou er gebeuren als ik mijn focus zou verplaatsen van conventies, waarin we onszelf gegoten hebben, naar welke doelen het kind en ik samen zou kunnen bereiken? Het is mogelijk dat wanneer ik mezelf bewust ben van deze conventies en deze leer loslaten (of ont-leer) er de ruimte, nabijheid en beschikbaarheid ontstaat die nodig is om de verbinding te maken met de ander. Loslaten van denkpatronen/-concepten om zuiver te communiceren. Groei en ontwikkeling is wat er overblijft. Dus als ik conventies en vooroordelen even links laat liggen, wat zie ik dan werkelijk? Potentie? Talenten? Dromen? Verlangens? Pijn?

Lees verder

Oncollegiaal

Oncollegiaal

Een jaar of wat geleden werd ik me bewust van de pieken in het onderwijs. Van die periodes waarin er ineens een groot beroep op mij werd gedaan. Wanneer ik de analyses van de toetsen af moet hebben, groepsplannen gereed en bijgewerkt en individuele handelingsplannen en kerndocumenten geschreven moeten zijn. Allerlei redenen werden aangegeven, van ‘oudergesprekken’ via ‘moet van de inspectie’ tot aan ‘je wordt betaald voor deze opdracht’.

Vooral dat laatste raakte mij en deed me beseffen dat ik wel in dienst ben van een organisatie, maar dat het om een wederzijds spel gaat. Want ja, ik word betaald voor mijn professie, voor mijn kennis en ervaring. Maar betaald worden wil niet direct zeggen dat de organisatie zomaar van alles van mij kan en mag verwachten.

Lees verder

Op nul beginnen

Op nul beginnen

Deze tijd, de herfst, is voor mij een speciale tijd. Bladeren vallen, net als inzichten en ervaringen. Een kleurrijke voedingsbodem ontstaat waardoor iets nieuws kan groeien. Vandaag, wanneer ik wakker word, daalt een inzicht: iedere dag een nieuwe, verse start maken is voor mij een uitdaging! Iedere dag op nul beginnen. Dat.

Ooit was er die collega, die mij niet het weekend in liet gaan. Eerder op die dag had er zich een voorval plaatsgevonden: Okke gooide een stoel door het lokaal, smeet de klasdeur open en rende weg. Hij werd opgevangen, gefixeerd en de bedreiging van Okke diende als inzet en ‘legitimering’ voor verwijdering van school.

Mijn collega zag aan mij dat ik het voorval niet kon loslaten en mee het weekend in zou nemen. Die mij-kunnen-ze-niets-maken-houding bleek voor hem iets te doorzichtig. 

Lees verder

Afstand nemen op voetbalzaterdag

Afstand nemen op voetbalzaterdag

De tweede wedstrijd van het seizoen. Nieuw voor ons beiden. Zelf nooit gevoetbald. Voor Feie nieuwe ervaringen. Het sporten in teamverband, het spel, de spelregels, de posities, bijbehorende taken en de taal: ‘door het midden’, ‘langs de lijn’ en ‘het veld breed houden’.

Vandaag een uitwedstrijd. In Gilze tegen het selectieteam, de F1. Zij, die net koud twee trainingen achter de rug hebben, tegen een team dat al zeker een seizoen geolied draait. Die machine blijkt al snel de ene na het andere doelpunt te scoren. Wat ik zie is een groep die vooral bezig is de bal te krijgen en te houden. Om vervolgens op de helft van de tegenstander pogen te scoren. Op een kleine kans na in de eerste helft zijn zij niet geslaagd in deze laatste opzet.

Die kleine kans komt voort uit het afpakken van de bal en een rush langs de linkerzijkant.

Lees verder

Over de grens van mijn comfortzone.

Over de grens van mijn comfortzone.

Na mijn middelbare school startte ik met de opleiding Sociaal Pedagogisch Werk. Eigenlijk wist ik daarvoor nog helemaal niet wat ik wilde gaan doen in mijn werkende toekomst. Als een puber met lange haren en Metal-shirts, zoekend naar mezelf in de overgang naar adolescent, was werken nou niet echt iets dat me kon boeien. Men vond ‘iets met mensen’ wel bij me passen. Ik volgde maar wat anderen in mij dachten te zien…

Het was het beging van ’98, een jaar aan het einde van een vorige eeuw. Een nieuwe uitdaging diende zich aan. Alleen wist ik dat toen nog niet.

Een half jaar eerder startte het tweede jaar van de opleiding; een jaar lang stage. Stage op een ZML-school, onderwijs aan kinderen die Zeer Moeilijk tot Leren komen. Tegenwoordig vergelijkbaar met praktijkonderwijs, inclusief de ‘cluster 3’-leerlingen van nu. Eén dag in de twee weken naar school. Om te reflecteren, een nood om even los te komen van een intensief proces.

In mijn stageklas, die gevuld was met kinderen in de leeftijd van 8/9 jaar, deed ik mijn eerste ervaringen op met een groep kinderen die, afgezonderd van een reguliere context, anders leerden: meer individueel, grote verschillen in perspectieven en veel nadruk op sociale vaardigheden.

Net voor de kerstvakantie het bericht van het afhaken van een medestudent. Een klas waarin meervoudig gehandicapte kinderen begeleid werden. De uitdaging bleek te groot voor haar.

Met de mededeling dat ik vanaf januari tijdens de lunch zou gaan ondersteunen in deze klas, kon ik het doen. Het hakte erin! Kijk, ondersteunen bij kinderen met leermoeilijkheden, prima! Komt daar als uitdaging een ‘zeer moeilijk’-classificatie bij, ook goed. Maar kinderen verzorgen waarbij leren in mijn perceptie niet eens speelt, dat was niet wat ik voor ogen had met dat ‘iets met mensen’ van mijn omgeving!?

Een keus was er niet, de mededeling een piketpaal.

Mijn toenmalige stagebegeleider zag een volgende stap in mijn ontwikkeling. Een stap die ik zelf maar moeilijk kon zien. Harder botsen tegen de grenzen van mijn comfortzone, dat was wat ik nog nooit eerder zo had ervaren.

De twijfel sloeg toe!

Een twijfel die uiteindelijk meer over mijzelf ging, dan dat ik open stond om de nieuwe taak als uitdaging aan te gaan! Angst.

Ze was veertien jaar, zat in een rolstoel, blind en had een ontwikkelingsleeftijd van drie/vier maanden. Tijdens de lunch helpen met eten en daarna verschonen. Dat was ‘alles’. Als een berg zag ik op tegen starten!

Alles was nieuw: een klas binnenstappen waar alle leerlingen in alles ondersteuning nodig hadden, een ander helpen met eten (ik noemde het voeren), het vastgeplakte brood van haar gehemelte halen waardoor slikken werd vergemakkelijkt, haar helpen met drinken met een speciale beker waarvan ik het bestaan niet eens wist, communiceren op een niveau die totaal nieuw was (ik wist niet eens dat communicatie mogelijk was) en dan het ‘ergste’ van alles: een veertien jarige meid verschonen!? Help!

Een half jaar later baalde ik dat mijn stage erop zat! Niet in de laatste plaats omdat ik gehecht was geraakt aan een bijzonder mens. Ze kreeg in de loop van de eerste weken zelfs een naam: Renée! Natuurlijk had ze die al vanaf haar geboorte. Maar ik was vooral met mezelf bezig. De focus op de grote verschillen tussen haar en mezelf. Genderverschillen, op wat zij allemaal niet kon, wat ik onsmakelijk vond en dat het toch niet mijn roeping was een veertienjarige een schone luier om te doen!?

Na een aantal weken merkte ik dat Renée enthousiast werd als ik om twaalf uur de klas binnenkwam. Op haar manier was ze blij mij te ‘zien’. Ik kwam er achter dat ze mijn grappen – die ik nodig had mijn onzekerheid te verbergen en ervaringen te verwerken – kon waarderen wanneer ik bepaalde, unieke geluiden hoorde.

We kregen een band en ik had het niet eens door. Aftasten ging over in doen, de grote verschillen tussen ons vervaagde.

Tijdens het zo gehate verschonen kregen we de grootste lol. Alsof er ‘een knop’ omging verliepen de momenten ontspannen, lachten we samen ieder op onze eigen wijze en was het de intonatie en energie in mijn monologen waarop Renée reageerde.

comfortzone-quote2Wat ik in het begin vergat, was dat we beide mens zijn. Beide behoefte aan contact. Ieder op onze eigen manier, maar samen zo hetzelfde. Beide behoefte aan ondersteuning: zij in haar dagelijkse levensbehoeften, ik tijdens deze uitdaging. Beide jong in onze ontwikkeling, en samen willen leren.

De verbinding die ontstond draag ik nog dagelijks met me mee. Renée heeft bijgedragen in de persoon wie ik ben. Zij is voor mij de brug geweest in communicatie op een totaal andere ‘laag’: los van leeftijd, niveau en verwachtingen. Zo vol van eigen, in het moment en contact.

Zij heeft bijgedragen aan het waarderen en zien van details. Het samen onze eigen taal creëren om elkaar te ontmoeten en begrijpen. Verstaan door dichtbij elkaar te staan, daar over de grens van mijn comfortzone.

The New.

The New.

busTussen kerst en oud&nieuw er even tussenuit. Samen met mijn vrouw, vriendin…mijn meisje. Naar de stad waar ooit de basis werd gelegd. Precies tien jaar geleden, het najaar van 2004. In een brakke Ford Transit op weg naar Stockholm. We kenden elkaar net een week. Zagen elkaar echter al een jaar. De liefde voelde sterk en vertrouwd. Samen op avontuur, onze eigen ’24 uur met’. Met elkaar en een vegetarisch HARTige taart.

Naar Stockholm om daar de indie-band Blackstrap op te halen. Nu samen zijn naar een witte stad.

Dit keer vliegen we. Twee uur in de lucht, een stuk sneller. Ook de temperatuur in Stockholm is anders. Toen ver boven nul, nu minus achttien. Stockholm. Een heerlijke stad met een fijne energie, vriendelijke mensen en mooie plekken. Alleen al daar zijn is goed en rustgevend.

In de tussentijd zijn we er vaker geweest. We weten de weg, kennen nog steeds niet iedere plek. De korte dagen zijn bijzonder, de cafeetjes snel gezocht. Lezen, schrijven en goede gesprekken. Kalibreren. De liefde voor elkaar ijken aan wat we voor elkaar voelen. Moeilijke tijden helen. Nieuwe inzichten versterken.

Als we de tweede dag het Moderna Museet binnen lopen valt mijn oog direct op een kunstwerk van Charles Ray. The New Beetle. Zo puur. Zo wit. Een kind spelend met een Kever. Die van Volkswagen. Het waren de Herbie-films waarin ik de Volkswagen Kever leerde kennen. Een kever met een sterke eigen wil. Authentiek. Het nam zijn ruimte in en ging voor zijn doel. Net een kind, zo open. Ik genoot van die spelende eigen-wijsheid.

beetle-quote1-klIk staar naar het kunstwerk en denk aan het kleine beestje. De kwetsbare vleugels onder het schild. Vliegen. De jongen houdt deze Beetle aan de grond. Wat als het Herbie zou zijn?Als kind speelde ik ook met auto’s. Dat moment dat ik in het gras lig voor ogen. Verwonderend kijken naar die kever op zijn rug. Trappelend weer grond onder zijn poten te voelen. Zo kwetsbaar. Zelfs met schild.

The New Beetle, de ‘volwassen’ versie van die oude Herbie-kever. Ik heb me de laatste jaren regelmatig afgevraagd wat ik van deze transformatie vond. Weerstand voelbaar. Ik ben niet uitgespeeld.

Ik zie de jongen spelen met The New Beetle. Bekijk ‘m vanuit alle hoeken. Een jong kind dat speelt, oefent en leert volwassen te worden. De compositie raakt me. De openheid. Alles mag er zijn, in het pure van het wit. De kwetsbaarheid. Een eigen persoonlijkheid. Leren van het oude & nieuwe! Met liefde.

Verontschuldig mij!

Verontschuldig mij!

De deur van mijn leidinggevende staat open. De twijfel voorbij loop ik naar binnen. Op het moment dat ik mijn verontschuldigingen aanbied kijkt ze me wat verwonderd aan. Dit was wel het laatste wat ze had verwacht. Ja, ze hoorde het goed! Verontschuldigingen van mij, over de leraar die ik het afgelopen half jaar ben geweest.

De aanleiding weet ik nog goed. 6 januari 2014, 08.05u. Bij binnenkomst direct naar het kantoor. De gedragswetenschapper en intern begeleider langs beide flanken. Drie vliegen in één klap, het moment!

“Ik heb mijn kerndocumenten niet af!
Sterker nog, ik ben er niet eens aan begonnen…”

Zo, dat was eruit! Ik voelde mijn verdediging al opkomen. Ik bleef stil. Alle drie keken ze me wat glazig aan. Mijn leidinggevende brak het ijs. Teleurgesteld. Voor de kerstvakantie hadden de documenten al af dienen te zijn. Of was dat enkel de verwachting?

In de vakantie tijd voor bezinning, de weerstand werd duidelijk: ik geloof niet meer in het document. Al jaren eigenlijk niet meer. Steeds dat argument: een document waar het om de kern van het kind gaat wordt gevuld door het kind, diens ouders én mij! Echt samen. Dat. Juist nu, omdat er zoiets als Passend Onderwijs voor de deur staat…

Toch maar volgen.
Niet gehoord en gezien worden.
Vooruit willen.
In overeenstemming met mezelf en mijn idealen.
Eigen leiderschap nemen.
Professioneel handelen vanuit visie!

Na een dag vol gesprekken heldere ‘laatste’ woorden van haar:

“…de inspectie wil dat deze documenten er zijn. En daarbij, je wordt betaald voor deze opdracht!”

Nee. En nee! Ik ben zo klaar met dat angst-denken. Klaar met conformeren vanuit gebrek aan vertrouwen, gebrek aan samen bouwen en gebrek aan oog voor wat nodig is. Ik word overigens betaald voor goed onderwijs! Door het ministerie nota bene. Oh, en ik ga ook graag in gesprek MET de inspectie. Echt samen. Dat.

quote-verontschuldig-klNu, zo vlak voor de zomer vind ik het meer dan tijd mijn handelen te reflecteren. Naast dat ik zelf recht heb op zoiets als een functioneringsgesprek, hebben mijn leerlingen daar ook evenveel recht op. Want als ik betaald word voor goed onderwijs, mag afgevinkt worden of ik daaraan heb voldaan. Niet aan eisen. Maar om mezelf opnieuw uit te vinden. Ont-wikkelen. Leren als proces. Vers het nieuwe schooljaar in. Versie 9.0

Zelf vind ik dat ik teveel met mijn eigen ontwikkeling bezig ben geweest. Met het oefenen inzichten te voorleven. Vormen van mijn wil en drive. Over wat ik goed onderwijs vind. Vernieuwbouw: samen met collega Florus Bertens een plan schrijven. Een plan dat mij dwingt mezelf te onderzoeken. Scherp te stellen. Te kalibreren. Het ijken op basis van waarden vanuit ervaring en inhoud. Over wat onze jongeren in het Voortgezet Speciaal Onderwijs nodig hebben.

Ik verontschuldig mij. Aan haar. Aan hen.
Zij knikt. Ontvangt. Waardeert en geeft groen licht.
Zij bevragen. Waarderen en vliegen uit.
Het is wat het is. En het is goed!

 

Aanleiding voor het (eindelijk) publiceren van deze blog volgde na een uitnodiging van Karin Winters: een bijdrage aan #onderwijsmoment. Een dag te laat. Om meerdere redenen. Het is zo. Karin, veel dank voor je uitnodiging! Je hebt me weer een stuk verder gebracht in mijn proces. De uitdaging om mij te focussen op dat ene moment maakte veel los. Herbeleven en tegelijkertijd sterk voelend in welke richting ik me beweeg. #thnX!

De snelheid van rood

De snelheid van rood

Als ik in de deuropening van de klas sta te wachten op mijn tweede zoon zie ik de juf een stapeltje vellen pakken. Rijtjes met woorden erop. Het is mij direct duidelijk wat de bedoeling is. Er mag geoefend worden! Dat ook mijn zoon een vel mee naar huis kreeg verwonderde mij niet.

Een jaar eerder zaten we nog aan tafel bij de kleuterjuf. Ze wilde hem laten testen op ‘kleurenblindheid’. De brief van de GGD viel een paar dagen later op de deurmat. Direct voelde ik weerstand: Mijn zoon gaat niet getest worden, dat bepalen wij als ouders zelf wel!

Tegelijkertijd schurend met mijn eigen professie. Ja, deze juf heeft onze zoon echt wel gezien en vrij gelaten in zijn ontwikkeling. Eerst het gesprek dan maar. Tegelijkertijd de vragen: en wat maakt dat ze alleen op kleurenblind testen? En hoe draagt de uitslag bij aan zijn ont-wikkeling?

Hoe ik mijn zoon zie? Goede vraag! Als een sensitieve, lieve, zachtaardige onderzoeker. Hij is creatief en denkt outside the box. Ja, ik weet heel goed dat hij de kleuren nog niet kan benoemen. En dat hij in de klas langer doet om de juiste kleur te vinden was mij ook bekend. Thuis vraagt hij aan zijn grote broer om de juiste kleur. Misschien zijn alle kleuren in zijn hoofd wel net als die volle bak met kleurpotloden en stiften thuis!?

De kleuterjuf vond het toch wel van belang. Wat als hij in groep 3 een rood potlood dient te pakken voor een opdracht? Dan komt er een stikker met ‘rood’ op zijn potlood.

Ik vulde de vraag aan met dat hij dan bij zijn buurman/-vrouw kijkt en dat het dan wat langer kan duren voordat hij zijn potlood heeft. De juf bevestigde vol herkenning. En ik dacht: Is ‘rood’ dan ook het eerste woord dat hij leert?

Wat ik als ouder wel zou willen? Nou, dat is dat hij zelf strategieën/oplossingen vindt om tegenslagen te overwinnen. Leren in veiligheid en vertrouwen de vraag te stellen als belangrijkste tool! Als hij dit thuis rondom de kleuren al durft te doen, lijkt dit voor hem geen probleem. En dat hij het groene potlood pakt zegt ook iets.

De juf liep op mij af en drukte het vel voor mijn zoon in mijn handen. Het leestempo lag te laag. Of wij iedere dag met hem zouden willen oefenen. De vraag naar het signalerings- en handelingsplan slikte ik in. Nog niet de woorden om mijn idee en gevoel te delen.

Toen we terugliepen naar huis vertelde hij vol enthousiasme dat hij thuis zou gaan oefenen. Nou, vanwaar mijn weerstand bedacht ik me. Zou het iets over mezelf zeggen misschien?

Ook de tweede avond pakte hij uit zichzelf het vel met rijtjes, plofte naast me op de bank neer en in zichzelf gekeerd ging hij voortvarend aan de slag. Ik genoot van zijn drive te willen leren. En toch, mijn weerstand, waar kwam dat vandaan?

“Zeg, hoe leer jij deze woordjes eigenlijk?”
“Nou gewoon, ik heb kamertjes in mijn hoofd; één voor de letters en één voor de cijfers!”

Met wat verbazing vraag ik door en vertelt hij dat het kamers zijn waarin nog niet alles even geordend is. Ik stel voor om samen met hem de woorden in de chaos aan letters op de muren te gaan verven of schrijven. Samen gaan we aan de slag!

 Als hij aan het oefenen is vraag ik mijn vrouw een aantal woorden met de ‘b’ en de ‘d’ op te schrijven, de letter te kleuren en bij het woord een tekening te maken. Deze plaat hangen we op de muur. Verder geen uitleg, de verwondering en het gesprek volgde als vanzelf.

Wanneer we een paar dagen later aan het eten zijn, bedek ik zijn ogen en uit het niets vraag ik hem naar de schrijfrichting van de ‘b’ en een rijtje woorden te benoemen. Hij zoekt een fractie van een seconde, wijst de richting aan en noemt een rijtje op. Met de genoemde woorden spelen we en maken er verhaaltjes mee. Losse verhaaltjes en met alle woorden uit het rijtje één verhaal. Heerlijk die flow, creativiteit en spelen met woorden.

Mijn weerstand? Opgegroeid in een tijd waarin de kleuren kennen norm was en de rijtjes woorden in een bepaalde tempo gelezen moesten worden! Afzetten van de standaard. Oude pijn…los leren laten. En dan is er niets mooier dan de weerspiegeling terug te krijgen van je eigen kinderen. De keus om mee te gaan in de status-quo of kiezen om in je eigen kracht te gaan staan!

Het gaat niet over kleur bekennen of de snelheid van je handelen te bepalen. Het gaat over aansluiten en afstemmen op jezelf, van waaruit je met alles wat je weet – en ook niet weet – afstemt op wat de ander wil leren ont-wikkelen. De ‘hoe’ weet de ander – ook in zijn/haar niet weten – allang!

Een klas met 24 leerlingen in het VSO…!?

Het afgelopen half jaar, sinds mijn twijfel begin dit jaar en het voelen van mijn jaarwoord #dOEN, ben ik mijn eigen proces gaan evalueren en reflecteren… Op een aantal momenten was het een pijnlijk halfjaar en tegelijkertijd was het de pijn die me waarde(n)volle inzichten gaf! Misschien is de belangrijkste wel mijn twijfelen. Mijn onzekerheid, gevoed door mijn denken… Twijfel vaak door frustratie, waar op haar beurt een (onvervuld) verlangen onder zat (en zit). Een proces dat ik werkgerelateerd reflecteerde in de meivakantie. Stil staan en voelen wat goed voelt als thema en #notetoself.

Mijn collega Florus gaf al eerder aan dat ik eens met zijn vader moest gaan praten. Hij zag mijn worstelen. Het duurde even, gaarkoken in mijn eigen sop als belangrijkste reden. En toen uiteindelijk de ontmoeting had plaats gevonden, voelde ik dat mijn adrenaline voor het onderwijs weer begon te stromen. De plannen en creativiteit om ‘outside the box’ het speciaal onderwijs duurzaam en constructief te veranderen kreeg langzaam gestalte…

Krachten en talenten werden gebundeld en samen met Florus vroeg ik onze leidinggevenden om ruimte voor de uitwerking van een plan om ons onderwijs te ver(nieuw)bouwen. En die ruimte kregen we! SAMENkracht als titel en de brede vorming van leerlingen op sociaal-emotioneel vlak, klassenmuur-/vakdoorbrekend onderwijzen, de transitie van speciaal naar regulier, ouderbetrokkenheid en ervarend leren door de praktijk de school binnen te halen als belangrijkste pijlers! In de eerste week al veel bezoek van nieuwsgierige ouders, collega’s en ook Rob van der Poel van Het Kind. Rob schreef er zelfs een artikel over en hieronder een deel:

‘Meneer, bent u soms de vader van Tom?’ Een logische vraag, in deze eerste dagen van een nieuw schooljaar, op een nieuwe school. Leerlingen zoek er hun weg. En op het Brederocollege in Breda – een school voor voortgezet speciaal onderwijs – maken 24 leerlingen voorzichtig kennis met hun nieuwe leeromgeving, waarin duidelijk is gemaakt dat ook ouders hun hoofd regelmatig om de hoek steken. Rob van der Poel nam een kijkje. Een reportage over een pilot in een school die zijn nek durft uit te steken. ‘Ik krijg hier weer zoveel energie van.’

‘De deur staat hier altijd voor iedereen open,’ had meester Ronald al op de eerste schooldag verteld. Dus kijkt op deze woensdagochtend – twee dagen verder – eigenlijk niemand meer op van een onbekend gezicht. Ronald komt me om 12.15 uur tegemoet, amper 24 uur na mijn spontane wens om eens mee te kijken. ‘Gaaf’, zo was zijn reactie via sms. Hij is met zijn collega Florus immers aan een avontuur begonnen, zeker in het speciaal onderwijs waar klassen hooguit uit 11 of 12 leerlingen bestaan. Op het Brederocollege zijn twee klassen samengevoegd, op verzoek van beide leraren die er in het voorjaar een ambitieus plan voor schreven en nu de ‘pilot’ zijn gestart.

Het plan is voor de stichting Driespan, waartoe de school behoort, revolutionair. De klasgrootte is bewust niet veel anders dan in het regulier onderwijs, omdat het in lijn ligt met de doelstelling die ze hebben. ‘In de twee jaar dat we met ze werken, willen we zoveel mogelijk leerlingen de overstap laten maken naar het regulier.’

Samen-kracht is de werktitel die ook de lading of de essentie dekt. Verantwoordelijkheid en afhankelijkheid kernbegrippen. ‘We gaan het met elkaar doen en hebben iedereen nodig.’ De ogen van beide leerkrachten glinsteren: ze geloven in hun aanpak, vertrouwen op elkaar en willen hun leerlingen (en hun dus ook hun ouders) zien. Afgesproken is dat er regelmatig verslag wordt gedaan van de vorderingen, aan zowel de CvB als aan het team van collega’s, die op hun beurt ook rooster-technische ruimte en voorwaarden hebben gecreëerd. ‘Iedereen is op de hoogte van onze insteek, die aansluit bij de onderliggende visie en behoeften van deze kinderen. In deze rolverdeling en aanpak is er immers veel meer ruimte voor persoonlijk contact, voor extra aandacht en coachgesprekjes, waar het in het onderwijs en met deze leerlingen vooral om gaat.’ – lees verder.

 

De eerste twee weken zijn voorbij en voor mij is het nu al goud waard! Wat er ook gaat gebeuren, dit is een fantastisch avontuur en een onvergetelijke ervaring. Natuurlijk waren er ook moeilijke momenten, zoals vaak bij nieuwe dingen. Het is zoeken, onzekerheden open durven te delen, educerend experimenteren en telkens afstemmen of er wordt recht gedaan aan de psychologische basisbehoeften.

Het is zo fijn om samen een groep te draaien en te bouwen aan de vorming en ont-wikkeling van leerlingen! Bij een aantal is hun ballon al geklapt, waren er de tranen die vloeide en daardoor bewustwording op hun potentie. Het is een voorrecht dit voelbaar te mogen maken. Samen mogen wij ieder onze visie op opvoeding en onderwijs delen en met elkaar afstemmen. Elkaar sterker maken, onderwijs samen dragen.

De leerling kiest zijn leermeester en wij als apprentice leren van 24 leermeesters. Dat is wat we de komende twee jaar met elkaar aangaan. Kwetsbaar durven zijn, waarde(n)vol handelen vanuit vertrouwen en vanuit jezelf mogen zijn bouwen aan ieders eigen toekomst. Wordt vervolgd!

geDEELd LEIDERSCHAP

Vorig weekend mocht ik tijdens Leraren Met Lef spreken over de pijler ‘gedeeld leiderschap’, een thema waar ik/wij binnen ons team volop mee bezig ben/zijn. Het is een zoektocht…een – individueel – proces! 

Vele verhalen en opgedane kennis passeerde in gedachten de revue. Waar moest ik beginnen? Ik wist het niet… En het niet weten besloot ik eens te accepteren!

Langzaam naderde de deadline. Door het niet weten te accepteren voelde ik geen ‘druk’. Een opluchting, gevoel van ruimte en vertrouwen. En tegelijkertijd wist ik nog steeds niet wat ik precies wilde delen… Tot die dag op Vlieland waar een plevier naast mij een stuk met mij mee vloog. Zijn bijzondere manier van vliegen – het kort aanzetten, zweven op de wind en langzaam zakken – deed alles op zijn plek vallen. De keynote ontvouwde zich. Transit, dat tijdens het mountainbiken in mijn oor rockte, zette de metafoor wat kracht bij. De lagen van de muziek werden woorden. Ineens wist ik het! Het werd een persoonlijke reflectie van mijn pad naar gedeeld leiderschap:

Gedeeld leiderschap is eigen leiderschap delen.

Toen ik startte in het onderwijs merkte ik al snel dat het onderwijs als een traag en moeizaam systeem opereerde. Als jonge leraar kabbelde ik de eerste jaren mee op het bijna stilstaande water. Mijn leerlingen zorgden voor de meeste reuring. Zij spiegelden precies dat waar ‘wij’ als school in gebreke bleven! Dijken werden verhoogd en verzwaard met protocollen en regels … Bang om buiten de oevers te treden.

Om mij heen zag ik dat leerlingen wilden ontwikkelen, ruimte wilden om te spelen en op zoek te gaan naar wie ze zijn en wat ze zelf kunnen. Ik werd onrustig. ‘Experimenteren om af te kunnen stemmen op de noden en behoeften van leerlingen die anders leren’ werd mijn verlangen naar de zee!

Het deed pijn om mijn leerlingen te zien worstelen. Ik wilde verantwoordelijkheid nemen, werken aan een betere school, werken aan een context die ‘goed’ is en dacht dat ik dat deed!? Al schreeuwend probeerde ik een stroming in gang te zetten. Collega’s in beweging te krijgen.

Alleen de echo van dat wat ik riep beantwoordde mijn wens. ‘Autoriteitsprobleem’ en ‘schoppen’ als oordeel naar mij. Binnen de kaders bleef het windstil. Ik dacht dat ik leiding nam over mijn onderwijspraktijk, maar als een baksteen zonk ik naar de bodem. Een gebrek aan zuurstof als gevolg!

De onderstroom bracht me naar een nieuwe school. Het zware, gezonken gevoel schudde ik af door naar mezelf kritisch te zijn en mijn handelen te reflecteren. Vastberaden het anders te doen probeerde ik het gras groener te zien… Maar ook hier leerlingen en leraren die hun hoofd boven water probeerden te houden.

Ik werd stiller en soms een vinger op de zere plek. Stukken van mijn steen met kennis en vaardigheden brak ik af en gooide deze in het water, wederom hopend dat ik een stroming in gang zou zetten… ‘Relschopper’ veranderde in ‘betweter’, de sluis sloot voor mijn neus en werd een dijk.

De klas werd mijn eiland en ik experimenteerde in stilte. Onderbouwde mijn proces en innerlijk kompas met de stem van de leerling, deskundigheidsbevordering en input vanuit mijn netwerk buiten de school. Ik bouwde een uitkijktoren om over de dijken te kijken, verder bleef ik stil. Alleen wanneer het belang van de leerling in het geding kwam voegden zich donkere wolken samen boven het water. De druppels zorgden voor een schijnbeweging.

Het water kwam zo hoog te staan dat de dijken een overstroming niet konden voorkomen. Drie maal is scheepsrecht. Nieuw vaarwater. Rustiger werd het er echter niet op. Maar mijn ervaringen en vele oefenmomenten waren niet voor niets geweest. Het werd tijd om grenzen te verleggen. In mijn kracht te gaan staan. Tegelijkertijd te spelen met het water.

Het was hier dat ik de ruimte kreeg om mijn experimenteren en mijn legitimeren verder te brengen. Delen werd vermenigvuldigen. Er ontstond als vanzelf een beweging richting de zee.

Het begon te stromen en ik liet het toe om te volgen. Genoot van het ‘win-win’-denken en de keuze voor eigen kracht van mijn collega’s! Wachten op de vraag. Niet de beweging forceren, maar de rust van vertrouwen zijn werk te laten doen. De zon verscheen en de sluis ging langzaam weer open. Voor het eerst voelde ik echt verantwoordelijkheid en nam leiding over mijn handelen.

Gedeeld leiderschap start voor mij in de eerste plaats bij eigen leiderschap, het kennen van jezelf en het proces naar authentiek leraarschap van waaruit je verbindt en inspireert! 

Gedeeld leiderschap is vanuit verantwoordelijkheid samen met collega’s én leidinggevenden naast elkaar, als het ketsen van stenen op het water. Samen verder komen, een golfbeweging van ‘delen is vermenigvuldigen’ inzetten. 

Gedeeld leiderschap is samen een context creëren waar je gezien wordt en talenten er mogen zijn. De golven van de skipping stones die blenden.

Dit alles zal leiden tot een gezamenlijke en gedragen visie over en op onderwijs én opvoeding. Samen de school steeds opnieuw uitvinden. Samen staan, verantwoordelijkheid nemen, voor de simpele maar o zo complexe vraag of we het juiste doen in de vorming van de leerling!?

De pijler ‘gedeeld leiderschap’ was de middelste van vijf pijlers! De andere waren: ‘positieve pedagogiek’,’lerende school’, ‘gebruiken van verschillen tussen leraren’ en ‘baas over eigen tijd’. En aan het einde van het betoog was het de bedoeling dat iedere pijler hetzelfde zou sluiten:

Ik wens dat op alle scholen in Nederland, en in ieder geval op de scholen waar jullie actief zijn, er nog meer werk gemaakt wordt van deze pijler GEDEELD LEIDERSCHAP. Leraren met Lef en Directeuren zonder Vrees kunnen daarmee een groot verschil maken”.

Normaal gesproken zou ik voorgestelde en opgelegde ‘stukjes’ lastig kunnen reproduceren. Dit einde raakt echter mijn verlangen: Ik wens mensen deze wens ook echt toe en hoop dat iedere leraar samen met zijn/haar leidinggevende(n) de ruimte vindt en neemt om te bouwen aan goed onderwijs voor iedere leerling!