Blog : werkdruk

Chagrijnig aan het kopieerapparaat

Chagrijnig aan het kopieerapparaat

Als ik vrijdagmiddag bij het kopieerapparaat sta om ‘wat’ te kopiëren komt een collega aangelopen. Aan zijn loop en gezichtsuitdrukking zie ik dat hij iets wil zeggen. Tegelijkertijd voel ik dat ik geen tijd heb voor een praatje. Vanavond en ook in het weekend heb ik afspraken, dus moet ik alles voorbereiden voor maandag!

“Ik ben chagrijnig!”

Zonder dat ik er eigenlijk erg in heb hoor ik het mezelf zeggen en rollen de woorden vanuit het niets over mijn lippen naar buiten. Mijn collega kijkt me aan, zegt even niets en vervolgens pakt hij zijn printjes uit mijn stapel met kopieën. Blijkbaar zijn ze niet gesorteerd en ik voel me wat ongemakkelijk worden.

Lees verder

Oncollegiaal

Oncollegiaal

Een jaar of wat geleden werd ik me bewust van de pieken in het onderwijs. Van die periodes waarin er ineens een groot beroep op mij werd gedaan. Wanneer ik de analyses van de toetsen af moet hebben, groepsplannen gereed en bijgewerkt en individuele handelingsplannen en kerndocumenten geschreven moeten zijn. Allerlei redenen werden aangegeven, van ‘oudergesprekken’ via ‘moet van de inspectie’ tot aan ‘je wordt betaald voor deze opdracht’.

Vooral dat laatste raakte mij en deed me beseffen dat ik wel in dienst ben van een organisatie, maar dat het om een wederzijds spel gaat. Want ja, ik word betaald voor mijn professie, voor mijn kennis en ervaring. Maar betaald worden wil niet direct zeggen dat de organisatie zomaar van alles van mij kan en mag verwachten.

Lees verder

geDEELd LEIDERSCHAP

Vorig weekend mocht ik tijdens Leraren Met Lef spreken over de pijler ‘gedeeld leiderschap’, een thema waar ik/wij binnen ons team volop mee bezig ben/zijn. Het is een zoektocht…een – individueel – proces! 

Vele verhalen en opgedane kennis passeerde in gedachten de revue. Waar moest ik beginnen? Ik wist het niet… En het niet weten besloot ik eens te accepteren!

Langzaam naderde de deadline. Door het niet weten te accepteren voelde ik geen ‘druk’. Een opluchting, gevoel van ruimte en vertrouwen. En tegelijkertijd wist ik nog steeds niet wat ik precies wilde delen… Tot die dag op Vlieland waar een plevier naast mij een stuk met mij mee vloog. Zijn bijzondere manier van vliegen – het kort aanzetten, zweven op de wind en langzaam zakken – deed alles op zijn plek vallen. De keynote ontvouwde zich. Transit, dat tijdens het mountainbiken in mijn oor rockte, zette de metafoor wat kracht bij. De lagen van de muziek werden woorden. Ineens wist ik het! Het werd een persoonlijke reflectie van mijn pad naar gedeeld leiderschap:

Gedeeld leiderschap is eigen leiderschap delen.

Toen ik startte in het onderwijs merkte ik al snel dat het onderwijs als een traag en moeizaam systeem opereerde. Als jonge leraar kabbelde ik de eerste jaren mee op het bijna stilstaande water. Mijn leerlingen zorgden voor de meeste reuring. Zij spiegelden precies dat waar ‘wij’ als school in gebreke bleven! Dijken werden verhoogd en verzwaard met protocollen en regels … Bang om buiten de oevers te treden.

Om mij heen zag ik dat leerlingen wilden ontwikkelen, ruimte wilden om te spelen en op zoek te gaan naar wie ze zijn en wat ze zelf kunnen. Ik werd onrustig. ‘Experimenteren om af te kunnen stemmen op de noden en behoeften van leerlingen die anders leren’ werd mijn verlangen naar de zee!

Het deed pijn om mijn leerlingen te zien worstelen. Ik wilde verantwoordelijkheid nemen, werken aan een betere school, werken aan een context die ‘goed’ is en dacht dat ik dat deed!? Al schreeuwend probeerde ik een stroming in gang te zetten. Collega’s in beweging te krijgen.

Alleen de echo van dat wat ik riep beantwoordde mijn wens. ‘Autoriteitsprobleem’ en ‘schoppen’ als oordeel naar mij. Binnen de kaders bleef het windstil. Ik dacht dat ik leiding nam over mijn onderwijspraktijk, maar als een baksteen zonk ik naar de bodem. Een gebrek aan zuurstof als gevolg!

De onderstroom bracht me naar een nieuwe school. Het zware, gezonken gevoel schudde ik af door naar mezelf kritisch te zijn en mijn handelen te reflecteren. Vastberaden het anders te doen probeerde ik het gras groener te zien… Maar ook hier leerlingen en leraren die hun hoofd boven water probeerden te houden.

Ik werd stiller en soms een vinger op de zere plek. Stukken van mijn steen met kennis en vaardigheden brak ik af en gooide deze in het water, wederom hopend dat ik een stroming in gang zou zetten… ‘Relschopper’ veranderde in ‘betweter’, de sluis sloot voor mijn neus en werd een dijk.

De klas werd mijn eiland en ik experimenteerde in stilte. Onderbouwde mijn proces en innerlijk kompas met de stem van de leerling, deskundigheidsbevordering en input vanuit mijn netwerk buiten de school. Ik bouwde een uitkijktoren om over de dijken te kijken, verder bleef ik stil. Alleen wanneer het belang van de leerling in het geding kwam voegden zich donkere wolken samen boven het water. De druppels zorgden voor een schijnbeweging.

Het water kwam zo hoog te staan dat de dijken een overstroming niet konden voorkomen. Drie maal is scheepsrecht. Nieuw vaarwater. Rustiger werd het er echter niet op. Maar mijn ervaringen en vele oefenmomenten waren niet voor niets geweest. Het werd tijd om grenzen te verleggen. In mijn kracht te gaan staan. Tegelijkertijd te spelen met het water.

Het was hier dat ik de ruimte kreeg om mijn experimenteren en mijn legitimeren verder te brengen. Delen werd vermenigvuldigen. Er ontstond als vanzelf een beweging richting de zee.

Het begon te stromen en ik liet het toe om te volgen. Genoot van het ‘win-win’-denken en de keuze voor eigen kracht van mijn collega’s! Wachten op de vraag. Niet de beweging forceren, maar de rust van vertrouwen zijn werk te laten doen. De zon verscheen en de sluis ging langzaam weer open. Voor het eerst voelde ik echt verantwoordelijkheid en nam leiding over mijn handelen.

Gedeeld leiderschap start voor mij in de eerste plaats bij eigen leiderschap, het kennen van jezelf en het proces naar authentiek leraarschap van waaruit je verbindt en inspireert! 

Gedeeld leiderschap is vanuit verantwoordelijkheid samen met collega’s én leidinggevenden naast elkaar, als het ketsen van stenen op het water. Samen verder komen, een golfbeweging van ‘delen is vermenigvuldigen’ inzetten. 

Gedeeld leiderschap is samen een context creëren waar je gezien wordt en talenten er mogen zijn. De golven van de skipping stones die blenden.

Dit alles zal leiden tot een gezamenlijke en gedragen visie over en op onderwijs én opvoeding. Samen de school steeds opnieuw uitvinden. Samen staan, verantwoordelijkheid nemen, voor de simpele maar o zo complexe vraag of we het juiste doen in de vorming van de leerling!?

De pijler ‘gedeeld leiderschap’ was de middelste van vijf pijlers! De andere waren: ‘positieve pedagogiek’,’lerende school’, ‘gebruiken van verschillen tussen leraren’ en ‘baas over eigen tijd’. En aan het einde van het betoog was het de bedoeling dat iedere pijler hetzelfde zou sluiten:

Ik wens dat op alle scholen in Nederland, en in ieder geval op de scholen waar jullie actief zijn, er nog meer werk gemaakt wordt van deze pijler GEDEELD LEIDERSCHAP. Leraren met Lef en Directeuren zonder Vrees kunnen daarmee een groot verschil maken”.

Normaal gesproken zou ik voorgestelde en opgelegde ‘stukjes’ lastig kunnen reproduceren. Dit einde raakt echter mijn verlangen: Ik wens mensen deze wens ook echt toe en hoop dat iedere leraar samen met zijn/haar leidinggevende(n) de ruimte vindt en neemt om te bouwen aan goed onderwijs voor iedere leerling!

Woodstock van het onderwijs, EduShock Experience 2012

“Over een paar jaar denken wij terug aan 2012, het jaar dat de onderwijslente begon en dat wordt Edushock, Woodstock van het onderwijs!” – Marcel Kesselring
|
Waar het allemaal mee begon: een #onderwijsgekken-avond ergens eind november 2011 in Utrecht. Daar kwamen Harriët Kollen, Guido Crolla, Dirk de Boe, Lotte Rensen, Lex Hupe en ik bijeen in het Louis Hartlooper Complex. Louis Hartlooper (1864 – 1922) was een explicateur en werd omschreven als een explicatie die een bioscoopvertoning, het doodse, maakte tot levende kunst! Onder de noemer ‘niets is toeval’ is in dit ‘complex’ het idee geboren voor een heuse Edushock Experience met het boek Edushock als basis voor het event. Van het witte papier naar een real-life experience waarbinnen ontdekken, ervaren, dromen en ontwerpen van het onderwijs van morgen centraal zou moeten staan. Zo werd er vertrokken vanuit de drie pilaren: ‘turn schools into lighthouses of education‘,‘move from close to open education’ en ‘from fixed to aflexible and personal curriculum.
 

7 maart 2012 was het dan eindelijk zover: Edushock Experience 2012! Een onconventioneel event voor onderwijsvernieuwers, onderwijzigers – leerkrachten, studenten, ouders, beleidmakers -, onderwijsgekken en iedereen die onderwijs een warm hart toedraagt. Op weg – en samen – naar het onderwijs van morgen: vraaggestuurd en gedragen onderwijs, passion based learning en het vormgeven van een open leeromgeving. Een omgeving die zich ook (of misschien wel juist) buiten de schoolmuren afspeelt.
|
At last, you are here because you know something. What you know you can’t explain, but you feel it.

|

Tweehonderd onderwijzigers sloten aan met als missie het onderwijs van binnenuit te veranderen. In de Vasim (Nijmegen) werden d.m.v. verschillende workshocks en talks vorm gegeven in TED-style naar verbinding gezocht en gevonden:

Na de introfilm kwam Vera Camilla als eerste keynote spreker ‘on stage’. Ze is een dropout die na – in het onderwijs een laatste kans te hebben gegeven op het MBO – uiteindelijk koos voor haar eigen school: de ‘Academie Van Het Leven’. Ze heeft een eigen beautyblog waar ze dagelijks tussen de negen en de twaalf uur mee bezig is en dat doet voor 13.000 unieke bezoekers per dag!! Haar toenmalige school stuurde haar weg na uitlatingen op haar blog. Wat is dat toch, scholen die minder goed tegen kritiek – van hun eigen studenten – kunnen!?

Direct na Vera betrad de 18-jarige Robert van Hoesel het podium. Robert vertelde dat hij eigenlijk op school had moeten zitten. Om toch een leerproces aan zijn talk te koppelen vroeg hij de aanwezigen hem feedback (of feedforward) te geven op zijn talk via twitter: @robertvhoesel. Titel van zijn talk was Edutopia, zijn droomonderwijs. Edutopia werkt met learningpoints in combinatie met een speciale learningpoint-app voor je smartphone. Je houdt precies bij op welke onderdelen je nog punten dient te halen. Je hebt eigen regie en bent zelf verantwoordelijk voor het behalen van je learningpoints. Op deze manier ontdek je waar je goed in bent en wat jouw kracht is.

Als laatste, voor de start van de workshocks, sprak Erica Aalsma over de Omgekeerde Leerweg, naar het gelijknamig boek “de Omgekeerde Leerweg een nieuw perspectief voor het beroepsonderwijs”. Door het leerproces om te keren en praktijk met de theorie te koppelen ontstaat er context voor leerlingen, de ‘waarom’ wordt functioneel. Ook kan precies worden afgestemd op de behoeften van de leerling. Zo komen de sterke kanten duidelijk naar voren! Door middel van het ruggengraatmodel worden werk- en leerprocessen verweven. De theorie wordt gekoppeld aan de praktijk en in de praktijk wordt de theorie gereflecteerd om reflecties weer toe te passen in de praktijk. Ben je klaar voor nieuwe theorie dan wordt deze vergaard om zo stap voor stap naar je diploma te werken.

De workshocks!

Dirk de Boe had een kampvuursessie waar terug werd gegaan naar het biografisch verleden om nu op een creatieve wijze een plan te maken voor de toekomst. Guido Crolla kroop met een groepje belangstellenden in zijn creatie-ei waar men vol passie in gesprek ging. Lex Hupe vroeg zichzelf af en liet ook de aanwezigen zich afvragen ‘welk onderwijs wil ik eigenlijk?’. Er was slimmerkunde, sudbury, leraar worden en veel meer!

Al rondstruinend tijdens de eerste sessie viel mijn oog op ‘My Machine’. Een project waarbij jonge kinderen een droommachine verzinnen en tekenen, die studenten van de hoge school verder uit werken en ontwerpen om uiteindelijk gemaakt te worden door een technische opleiding. De kinderen blijven eigenaar van het idee, gaan in dialoog met de studenten en volgen het productieproces. Een prachtig voorbeeld van co-creatief en open onderwijs!

Na een ‘urban picnic’ was het de beurt aan de ingevlogen Erno Mijland die zijn universiteit, die van Middelbeers, nader kwam verklaren. Een universiteit waar een leven lang leren centraal staat, een individueel curriculum heeft en die geen open dagen kent maar alle dagen open is! Kijk, dat is nog eens een mooie filosofie! En, een universiteit met een duidelijke visie: leren ‘any time, any place’, ‘blended learning’ en dat volgens een sociaal-constructivistische leertheorie.

Voor de tweede ronde workshocks sprak Sandra van Kolfschoten over de wens van ‘lokpaarden’ in het onderwijs. Ze startte haar TEDtalk met een film over de paarden die in november 2006 in het Friese plaatsje Marrum vast kwamen te staan op een eiland omringd door stijgend water. Vier ruiters op lokpaarden zorgden er voor dat de andere paarden het lef kregen en vertrouwen hadden doordat uiteindelijk de gehele groep in beweging kwam. Een sterke metafoor die volgens Sandra gelijk staat aan de noodzaak naar ‘lokpaarden’ in het onderwijs. Het onderwijs is een karikatuur van zichzelf geworden en Sandra benoemt dat het onderwijs weer gezien dient te worden als levenstijd. Het start bij weten hoe je deuren opent, mensen van waakvlam naar het interne vuur laat bewegen en daardoor een ongekende energie vrijmaakt. Concrete tips, ‘lessen in lokpaardschap’:

  1. Word wakker
  2. Omarm een concept dat taal en betekenis geeft aan waar jij voor staat. Liefst meerdere. Dompel je onder. Laatje mee varen en voeren
  3. Werk en leer samen met je leermeesters en inspiratoren
  4. Laat je inspireren door wat je (nog) niet begrijpt
  5. Werk als een dolle aan je eigen meesterschap. Lees alles, weet alles. Blijf leren. Ken iedereen. Het idee van op een paard gaan zitten, is niet genoeg. Je moet ook goed kunnen rijden
  6. Zoek partners op dezelfde essentie en waar je mee op vakantie zou willen en kunnen
  7. Heb het Lef dingen te doen die je nog nooit hebt gedaan en zeg en zorg dat het goed komt. Wees onverschrokken naïef
  8. Maak formeel informeel, congressen, opdrachten, plannen van aanpak, verslagen, ontmoetingen
  9. Maak je Levens Werkdag zo mooi mogelijk. Begrijp dat mooi werk ook automatisch goed werk is. Wees waarachtig en laat je raken. Verwar werk met vriendschap en leven. Maak van je werk je leven. Besef dat het levenstijd is die je opmaakt.
  10. Hou de dingen kleinschalig, geheim en ondergronds. Niet voor iedereen. Zeker nooit verplicht. Maak iets zo tot object van begeerte
  11. Gebruik nieuwe, consistente taal.
  12. Weet wat je weglaat. Ken de gangbare modellen en concepten en vervang deze door lichtvoetige versies.
  13. Laat je niet vangen. Hoor overal bij en nergens. Beweeg in verschillende groepen en verbind deze.
  14. Raak jezelf niet kwijt. Blijf staan voor je zaak. Kies voor de consequenties van je overtuiging. Als je vrijgevig wilt zijn, geef je de meeste rondjes
  15. Geef andere meesters ruimte, podium en licht
  16. Doe maar wat. En doe dat toevallig heel goed
  17. Buig de regels naar je eigen hand. Of ontduik ze. Of ontregel ze
  18. Laat je irritatie de bron zijn van iets nieuws en schoons
  19. Geniet ervan maar niet te lang. Blijf nieuwsgierig naar wat nog ontdekt kan worden. Omring je met lokpaarden die jou verleiden van je eigen eiland af te komen
  20. Geloof vooral niet wat ik te zeggen heb. Maar onderzoek wat het voor jou betekent om lokpaard te zijn. Hanteer daarbij het principe van vooruit leven en achteruit leren. Naai het genie er achteraf in. Ontdek je eigen meesterschap. En doe dat beter dan ik. Bijvoorbeeld in 5 lessen…

De tweede workshockronde gaf ik zelf een workshock. Van de andere workshocks deze ronde heb ik helaas niets mee gekregen. Onderwijs vernieuwen en veranderen in een tijd waarin anders gedacht wordt maakt dat we niet voorbij mogen gaan aan de stem van de leerling. Via ‘perspectief nemen’ naar ‘aansluiten bij de leerling’ om uiteindelijk te werken naar ‘het doel op de maan’. Vanuit vertrouwen en veiligheid, zonder (voor)oordelen en door open te staan/te verwonderen ontstaat er een klimaat waarin je met iedereen het onmogelijke bereikt! Dat was in een notendop mijn shock.

Door middel van verschillende praktijkvoorbeelden heb ik het o.a. gehad over dat (moeilijk) gedrag communicatie is, dat niets is wat het lijkt en dat je als leerkracht eigenlijk gewoon een OEN moet zijn; Open, Eerlijk en Nieuwsgierig!

Voor deze workshock was Teun, een oud-leerling van mij, meegekomen om zijn stem te laten horen. Teun is een jongen die nu op school zit voor voorgezet speciaal onderwijs maar ook daar mee gaat stoppen omdat er niet een juiste (leer)omgeving gecreëerd kan worden…!? Wat heeft hij nodig? Dat verklaarde hij in een sterke dialoog met de aanwezigen.
|
Als laatste TED-spreker betrad Christian Boer het podium. Tijdens de kunstacademie heeft Christian een lettertype ontwikkeld voor mensen met dyslexie. Het lettertype zorgt ervoor dat teksten rustiger gelezen kunnen worden. Het begon allemaal met de ‘zwevende’ letters b, d, p, q die hij aan de onderkant van de bolling heeft ‘verzwaard’. Uiteindelijk heeft hij het gehele alfabet en de afstand tussen de letters zo aangepast. Na testen met mensen met dyslexie, kwam hij erachter at het werkte! En wat nu als boeken, de CITO, de WISC en ga zo maar door, in dit lettertype verkrijgbaar zouden zijn? Wat zou dit teweeg brengen in onderwijsland!?
|
En met de laatste spreker kwam – na een mooie dag – Edushock Experience ten einde. Het zal het einde van het begin van een golf nieuwe onderwijs initiatieven zijn, dat was duidelijk voelbaar. Edushock zal niet een evenement zijn dat stil blijft staan, het gaat door!
|
De eerste onderwijzigers waren getuigen van het begin van een onderwijslente, een nieuwe frisse wind! Wordt vervolgd!
|

Scholen voor lastige kinderen puilen uit, maar waarom?

Met een discutabele titel ‘Scholen voor lastige kinderen puilen uit’ schreef het AD (16/10/10) dat: “scholen voor kinderen met ernstige gedrags- of psychiatrische problemen zitten overvol. In klassen zitten meer kinderen dan de landelijke norm toestaat en in zeker twee provincies zitten leerlingen thuis wegens ruimtegebrek op de zogeheten cluster 4-scholen.

En de reden?
De reden van de toestroom is onduidelijk…
Huh, is dat zo?

Het kan namelijk ook goed gaan, lees hier.

In dit stuk staat echter niet veel meer dan dat ‘we’ eigenlijk al weten, buiten de bijbelse kreten en behoeften!?

Als leerlingen met autisme het binnen het regulier onderwijs wel degelijk kunnen redden, wat doen scholen/leerkrachten dan niet goed? Of anders gezegd, wat kan beter en wat is daar voor nodig? Ik begrijp – werkend op zo’n school voor ‘lastige kinderen’ – dat het een complex geheel is. Echter: zoveel wetenschappelijk onderzoek, zoveel werkgroepen, zoveel geld dat naar scholen gaat (onderwijsuitgaven zijn verdubbeld!?) en het dan nog niet weten?

Misschien zitten klassen overvol, waardoor veiligheid, duidelijkheid & structuur niet geboden kan worden. Ook inclusief (voorbij ‘passend’) onderwijs is (nog) niet mogelijk, daar waar het ‘probleem’ juist om een andere manier van denken vraagt. Omdenken. Passend onderwijs past het onderwijs aan op de behoefte van het kind. De visie van inclusief onderwijs gaat over hoe een leerling met extra onderwijs/zorgbehoeften ingesloten kan worden, binnen welke onderwijssetting dan ook, en het liefst zo dicht mogelijk bij de leefwereld van een kind.

Vergeet ook niet dat taken van de leraar zich opstapelen. Dat een leraar daar ook zelf invloed op heeft moge duidelijk zijn. Mijn taken als leraar VSO: alle vakken geven op VMBO-niveau, dus lessen voorbereiden, oudercontacten, contacten met externe betrokkenen, vergaderingen, werkgroepen, handelingsplannen/groepsplannen (her)schrijven en ga zo maar door. De leraar heeft dus niet de tijd om zijn/haar eigen attitude/houding aan te passen op dat wat het kind werkelijk nodig heeft! Of toch wel?

En wat is er eerst, het kip of het ei? Maar verwachtingen/werkwijze/aanpak van werkvloer en het management van de school matcht binnen mijn organisatie niet. Vanuit het medisch model denken wordt vertrokken en kent hierdoor een duidelijke splitsing in mindset. Recentelijk zijn er nog onderzoeken geweest over intimidatie van schoolbesturen (bron: Beter Onderwijs Nederland) & heeft de SP een onderzoek gedaan waaruit duidelijk werd hoe perfectionistisch/onzeker leerkrachten zijn.

Ow, en laten we de aankomende mogelijke bezuinigingen niet vergeten.