De Inclusieve School

De Inclusieve School
Ronald Heidanus

Weglachen

Gefrustreerd zat Sabine aan haar bureau, terwijl ze de rapporten van haar kinderen doorbladerde. Haar gedachten dwaalden af naar Lisa, een jong meisje dat constant de grenzen opzocht en overging. De laatste maanden had Sabine het steeds moeilijker met haar gedrag. “Ik ben echt wel klaar met haar,” mompelde ze in stilte, terwijl ze haar pen over het blad liet gaan. Tegelijkertijd een ogenschijnlijk verzachtende gedachte: “Maar hoe kan dat kind zich ook anders gedragen, als haar moeder haar steeds afsnauwt!?” De beelden van de weinig steunende gesprekken die ze had gevoerd met haar collega’s kwamen in haar op.  Laatst

Lees meer »
De Inclusieve School
Ronald Heidanus

Jij vindt mijn les niet belangrijk

Bij het binnengaan van het lokaal van Gea zag Eva meteen dat er iets mis was. Gea was zichtbaar ontdaan, sterker nog, ze kookte van woede. Het kon niet anders dan dat Eva tijd nam om te horen wat er speelde. “Ik ben zo ontzettend boos op Monique!” begon Gea, vakleerkracht, haar stem hoog van frustratie. “Weer is het zo dat een kind uit haar klas niet naar mijn les is toegekomen. Ik vind dat écht niet kunnen!” Eva wachtte geduldig tot Gea was uitgeraasd. Ze kon haar helemaal volgen. Monique worstelde enorm met haar leraarstijl. Hoe graag ze ook

Lees meer »
De Inclusieve School
Ronald Heidanus

De gemeenschapsschool #3 Ondersteuning

De Barricade is een school met een hart, of dat probeert het tenminste te zijn. Toen Eva als nieuwe intern begeleider haar intrede deed in de levendige gangen, voelde ze meteen het potentieel van de school, maar ook een ietwat chaotische energie. Haar voorganger had een ondersteuningsteam (OT) opgetuigd dat, hoewel goedbedoeld en in lijn met hoe het bestuur dat toen wilde zien, opvallend op afstand van ‘de vloer’ opereerde. Communicatie verliep te allen tijde via de toenmalige IB’er, een filter die, zo merkte Eva al snel, zorgde voor een opstopping in het begeleiden van kinderen, ouders en leraren. Het

Lees meer »
De Inclusieve School
Ronald Heidanus

De ondersteuningsdriehoek rondmaken

‘Wie snel wil reizen, reist alleen; wie ver wil komen, reist samen’– Afrikaans spreekwoord De ondersteuningsdriehoek van ouders, leraar* en externe professional is van cruciaal belang voor het realiseren van inclusief onderwijs. Deze samenwerking zorgt er namelijk voor dat elk kind de juiste ondersteuning krijgt. Sterker, dat die ondersteuning de andere kinderen óók iets oplevert… De effectiviteit van de samenwerking begint daarom bij een sterke communicatie. Helaas komt het nog regelmatig voor dat ouders zich niet begrepen of onvoldoende betrokken voelen bij het vormgeven van de onderwijspraktijk van hun kind en die van andere kinderen. Dit leidt vaak tot gevoelens van

Lees meer »
De Inclusieve School
Ronald Heidanus

Spreek je uit!

Het creëren van een effectieve en duurzame inclusieve schoolcultuur vereist meer dan alleen beleidsmatige intenties; het vraagt om een diepgeworteld functioneel fundament van vertrouwen en psychologische veiligheid. Deze elementen zijn essentieel voor het optimaliseren van zowel de leerprestaties van kinderen als de professionele ontwikkeling van leraren. Maar ze zijn ook cruciaal voor het omgaan met de complexiteit die inclusief onderwijs met zich meebrengt. Managementgoeroe Patrick Lencioni beschrijft in zijn boek de ‘Vijf frustraties van teamwork’, een heldere hiërarchie van disfuncties die teams belemmeren in hun prestaties. De basis van zijn piramide wordt gevormd door de afwezigheid van vertrouwen. Zonder fundamenteel vertrouwen tussen teamleden

Lees meer »
De Inclusiepedagoog
Ronald Heidanus

Geen protocol, een omgangsmanifest

Op De Barricade, daar waar elk verhaal telt, was er geen gedragsprotocol. In plaats daarvan lag er het Omgangsmanifest. Het was geen lijst met verboden en geboden, maar een levende leidraad, geboren uit diepgaande gesprekken over hoe ze, als gemeenschap en inclusief met elkaar wilden omgaan. Jarenlang had Eva gestreden tegen de verstikkende invloed van protocollen. Zij geloofde stellig, gevoed door haar liefde en begrip voor de pedagogiek, dat onderwijs fenomenologisch van aard is. “Geen enkel moment of situatie is hetzelfde,” herhaalde ze vaak, “en elk kind verdient een respons die past bij dat moment, niet bij een vooraf opgesteld

Lees meer »
De Inclusieve School
Ronald Heidanus

De gemeenschapsschool #2 De peuter-kleutergroep

In de levendige gangen van basisschool De Barricade klopt een ander ritme. Deze school is niet louter een gebouw met klaslokalen, maar ademt als een soort levend organisme. Het is een hechte gemeenschap waar ieder kind, iedere leraar, iedere ouder en iedere (externe) professional een onmisbare cel vormt. De directeur had na jarenlange ervaringen op verschillende scholen, vanuit verschillende onderwijsconcepten, ervaren dat een goede start op school geen sinecure is. Steeds meer jonge kinderen zag hij met een ‘achterstand’ aan de kleuterschool beginnen. En hij gruwelde dat woord overigens, omdat het even paradoxaal als omstreden is: Het woord wekt volgens

Lees meer »
De Inclusieve School
Ronald Heidanus

De knuppel of de handschoen

In de hedendaagse discussie over inclusief onderwijs hoor ik vaak krachtige en emotionele argumenten. Maar het is essentieel wanneer je inclusie in het onderwijs wilt begrijpen, om dit vanuit een abstract en feitelijk perspectief te beschouwen. Inclusie is niet alleen een moreel appèl, gericht op het zien van het potentieel van het kind en het bieden van evenwaardige kansen voor elk kind, maar de realiteit is complex en vraagt om een kritische blik. Gisteren las ik een tekst op LinkedIn, van een autoriteit op het gebied van gedragsproblemen. De schrijver wierp licht op de uitdagingen die leraren tegenkomen in hun

Lees meer »
De Inclusieve School
Ronald Heidanus

Valkuilen van de beginnende leraar #1

Elk schooljaar verwelkomen we een nieuwe generatie leraren. Ze stappen de school binnen met een hoofd vol theorie en een hart vol idealen, klaar om het verschil te maken. Maar de praktijk blijkt vaak weerbarstiger. De beginnende leraar stuit al snel op onverwachte valkuilen: van pedagogisch-didactische onzekerheden tot het omgaan met complexe klassensituaties. Vaak voelen ze zich minder effectief dan hun ervaren collega’s, en worstelen ze met het ontwikkelen van een zelfverzekerde houding voor de groep. En juist in deze cruciale fase is structurele ondersteuning geen luxe, maar een absolute noodzaak. We kunnen het ons in het onderwijs niet veroorloven

Lees meer »
De Inclusieve School
Ronald Heidanus

School houden, voor de klas staan

Meester Leo voelde een knagende onrust. Ergens een goed willen doen. Hij wilde zó graag dat de kinderen het begrepen, dat hij soms de grenzen van zijn eigen pedagogische rol overschreed. Bij Amin, die moeite met rekenen had, had meester Leo zonder dat hij het zelf doorhad veel voorgezegd. Daardoor ontstond er ook de verleiding bij andere kinderen, die niet stopte met om de meester vragen. Amin volgde meester Leo’s wil, niet die van zichzelf. De wil om het te begrijpen stond enorm op spanning, en het lag misschien wel niet aan het rekenen. Het zó graag willen controleren zorgde

Lees meer »