Blog : Finland

Niet stelen maar begrijpen! Finland…

23 Maart 2011 kopte De Pers: “Het succes van het Finse onderwijs is lastig te stelen.” In een matig, eenzijdig artikel wordt getracht het onderwijssysteem van Finland te vergelijken met dat van Nederland. De vraag is wat je aan vergelijken hebt? Het legt de nadruk op verschillen, die dan weer van heel breed tot in de details bediscussieerd kunnen worden… De vraag is of dat dit leidt tot begrip!?

This is what we do every day,” says Kirkkojarvi Comprehensive School
principal Kari Louhivuori, “prepare kids for life.

Kijk naar de overeenkomsten en laat je enkel inspireren. De basis in Finland: ‘Wanneer is een kind gelukkig en wat is daar voor nodig?

In het artikel valt te lezen dat de Finnen al sinds 1970 gestart zijn met het uitwerking van een systeem waar een wezenlijke verandering in cultuur aan ten grondslag ligt. Er zit ook een duurzame, langetermijnvisie achter. Dat werpt nu zijn vruchten af. De vraag is natuurlijk of het stand houdt, een vraag die ook Pasi Sahlberg bezig en scherp houdt.

Nog eerder, net na de oorlog, werd voor de Finnen duidelijk dat “als we als land willen overleven, we moeten investeren in onderwijs!” zo zegt Ritva Semi, adviseur namens de Finse onderwijsbond. Dat lijkt me een duidelijk statement, onderwijs als belangrijkste pijler in de samenleving. Terug naar de kern!


Deze visie straalt de overheid van Finland nog steeds uit. Zo zegt Henna Virkkunen, minister van Onderwijs in Finland: “Onze educatieve samenleving is gebaseerd op vertrouwen en samenwerking. Dus als we testen uitvoeren doen we dat niet om te controleren maar gebruiken we de testen voor de ontwikkeling van het onderwijs. We vertrouwen (op) de leerkrachten.

Prachtige woorden en inzicht in het mogen zijn als mens en de mens als professional. Onderwijs wordt gewaardeerd en er is een brede politieke consensus over het onderwijsbeleid. Iets dat in Nederland…

Begrijpen
Er staat in de krantenkop het woord ‘lastig’. Dat woord heeft een negatieve lading en laat mogelijkheden in de tocht staan… Ik dacht dat Nederland een land was dat bij uitstek outside the box kon denken. Het krijgt er toch alle schijn van dat ons kikkerlandje erg conservatief is en vasthoudt aan dat wat bekend is.

Voordat er outside the box gedacht kan worden dient er wel eerst begrepen te worden waar het eigenlijk allemaal om gaat. Sleutelwoorden voor het beleid in Finland over de gehele breedte zijn ‘kwaliteit’, ‘efficiency’, ‘billijkheid’ en ‘internationalisering’. Bij onderwijs ligt de prioriteit bij het verhogen van het niveau van opleiden en competenties én het verbeteren van het onderwijssysteem om uitsluiting te voorkomen! Een duidelijke uitspraak in de gedachtegang van inclusie.

Het Finse onderwijs biedt iedereen gelijke kansen op onderwijs ongeacht de woonplaats, geslacht, economische situatie of taalkundige en culturele achtergrond. Iedereen participeert binnen het Fins onderwijs. Dat betekent ook dat alle leerlingen les krijgen in dezelfde klas. Er is extra ondersteuning voor leerlingen met leer- en gedragsmoeilijkheden. Vijfentwintig procent van de leerlingen krijgt extra ondersteuning. Belangrijk daarbij is dat er niet teveel leerlingen per klas zijn. De gemiddelde grootte van een klas is 21!

En natuurlijk kun je er kritisch naar kijken; hoeveel allochtone mensen wonen er nu eigenlijk in Finland? Is het beleid niet gestoeld op angst voor Rusland? Echter: het gaat om de open mindset en het gelijkheidsbeginsel, equality! Iets dat in Nederland…

Maar er is (veel) meer! Het basisonderwijs omvat negen jaren en kinderen gaan vanaf hun zesde pas naar school. Dat betekent dat jongeren hun pubertijd ‘overwinteren’ op de basisschool. Keuzes over schoolloopbaan worden aan het einde van de pubertijd gemaakt. Dus geen overhaaste beslissingen en verhogende druk omdat je als kind eigenlijk nog niet weet wat je zelf wilt gaan doen!

Er worden geen nationale testen gedaan, er bestaan geen schoolranglijsten en inspectiesystemen bestaan niet! Tja, het is maar een keuze, of is het een visie, benaderingswijze of norm? Evaluaties van het onderwijs en het vertrouwen in de leerresultaten die leerkrachten met hun leerlingen behalen werken in ieder geval bemoedigend. En tevens geeft de kwaliteit van het onderwijs ondersteuning! Omdat de leerkrachten het vertrouwen krijgen van de overheid genieten zij een grote mate van autonomie. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het onderwijs en de uitvoering ervan. 

Het is een flexibel systeem dat gebaseerd lijkt op empowermentEr is een mentorschap-programma ontwikkeld om jonge leerkrachten beter te begeleiden. Jonge docenten hebben ondersteuning nodig! Door coaching op het gebied van oudercontacten en contacten met collega’s groeit het zelfvertrouwen en daarmee de ervaring!

Leerkrachten kiezen in Finland hun eigen leermaterialen en methodes en testen de leerlingen zelf. Dit is mogelijk omdat leerkrachten universitair zijn opgeleid, niet te verwarren met de HBO master waar in het artikel van De Pers naar wordt gerefereerd! 

Samenwerking is dus een groot goed in Finland! Er is samenwerking voor de ontwikkeling van het onderwijs tussen de verschillende bestuurslagen, tussen scholen onderling en tussen andere maatschappelijke actoren en scholen! Niets geen geheimen, transparantie en samen delen, co-creëren!

Het onderwijssysteem is leerling-georiënteerd; het leren richt zich op de activiteit en interactie met de leerkracht. Dit fundament zorgt voor een sterke steun tijdens de algehele ontwikkeling! Ook brengen leerlingen minder tijd door in de school. In Finland wordt gedacht dat 7 uur op school doorbrengen het onderwijs niet helpt. Leerlingen leren ook van hobby’s en natuurlijk hebben ze ook huiswerk!

En: ‘last but not least’; leerlingen krijgen ook les in hun moedertaal, waardoor integratie en respect er voor zorgt dat andere culturen sneller aarden in de Finse samenleving!

Versus stelen…
Het lijkt me duidelijk dat een totale verandering van cultuur en mindset nodig is om het onderwijs te hervormen. Het kan sneller volgens Sir Ken Robinsonrevolutie in het onderwijs!

Een gehele hervorming van het onderwijssysteem in Nederland lijkt verder weg dan ooit… En natuurlijk zijn er prachtige initiatieven. Niets gestolen, maar vanuit begrip, passie, idealen én professioneel handelen ‘gewoon’DOEN!

Zeker met de huidige, aankomende bezuinigingen in het (speciaal) onderwijs! Hierdoor wordt geen begrip gekweekt, maar juist distantie, verhoogde werkdruk en voortzetting van stigmatisering. En dat kan mij juist gestolen worden…

Het is overigens vooral vreemd dat het (speciaal) onderwijs straks minder geld heeft te besteden en dat aan de andere kant studeren duurder wordt. Wij worden juist bestolen! door een partij die juist dient te begrijpen dat investeren in SAMEN vanuit vertrouwen de basis dient te zijn… 

Alvast bedankt mevr. van Bijsterveld! Ik begrijp uw keuzes, echter snap er werkelijk niets van! Voor mij is dít stelen in de zuiverste vorm…!!

Inspireren, een ideaal en geld.

Een excellente leerkracht kan: “…een cultuur van gelijkheid (vooral in het basisonderwijs) doorbreken, inspireren als een rolmodel, collega’s motiveren, studenten inspireren, expertise leveren (ook naar andere scholen) en topkwaliteit leveren voor de school en de onderwijsontwikkeling!”, zo zegt de onderwijsraad.

Als ik het goed begrijp maakt een beloning het onderwijs een stuk aantrekkelijker!? Daar denkt Dan Pink overigens heel anders over!?


Mooie woorden, echter zal er een nog grotere kloof ontstaan tussen minder functionerende en excellente leerkrachten. Dit zal de sfeer en cultuur in het onderwijs niet ten goede komen. En ik durf zelfs te stellen dat het ‘vriendjespolitiek’ in de hand werken! Uit ethisch oogpunt zal ik de drie voorbeelden uit mijn context niet toelichten. Het gebeurt, nu al!

Ik kan me niet voorstellen dat leerkrachten dit zien zitten, ik in ieder geval zeker niet! Gelukkig denken de bonden en de AVS er ook zo over. Er zal mijn inziens eerst eens gewerkt moeten worden aan eerlijke en transparante intervisiebijeenkomsten, ‘peerreview’. Wanneer leerkrachten leren van en met elkaar zal het taboe van zelfreflectie en evaluatie doorbroken worden. Wellicht ontstaan er zelfs broedplaatsen waarin nieuwe ideeën, invalshoeken en methoden kunnen worden onderzocht en uitgewerkt…

De vraag is of het de taak is van het management om deze bijeenkomsten in goede banen te leiden. Een leerkracht mag en kan ook eigen regie pakken! Het is van elkaar talenten zien en de juiste mensen op de juiste plek te zetten. Hierdoor ontstaat op mobiliteit op een natuurlijke wijze! Dit zou ervoor kunnen zorgen dat persoonlijke ontwikkeling gestimuleerd wordt en daarmee zal er een kwaliteitsimpuls gegeven worden aan de ontwikkeling van een school en/of de organisatie. Dat daar tijd en ruimte voor nodig is moge duidelijk zijn! Geld van de ‘prestatiebeloning’ spreiden wellicht?

 
Om hoeveel geld gaat het concreet eigenlijk? Als we uitgaan van leerkrachten en docenten in het primair-, voortgezet-, middelbaar beroeps- en hoger beroepsonderwijs gaat het om totaal bedrag van ongeveer 340 miljoen euro per jaar, daarnaast nog een ‘projectbudget’ van ongeveer 135 miljoen euro per jaar en het salaris voor de leerkrachten en docenten komt op een 30 tot 35 miljoen euro. Dat wetende in het licht van de stijgende onderwijsuitgaven
 
Iedere vier jaar wordt er middels een ‘gedegen’ assesment opnieuw bekeken of je voldoet aan de criteria van de excellente leerkracht!? Zal dit in de praktijk ook zo gaan werken? En waar is het ‘vertrouwen’ in de excellente leerkracht? 

Dat het geld dat wordt vrijgemaakt voor de prestatiebeloning nagenoeg gelijk is aan de bezuiniging op Passend Onderwijs vind ik vreemd! Ik weet dat Passend Onderwijs en het advies ‘Excellente leraren als inspirerend voorbeeld’ los van elkaar staan en aparte discussies zijn. Echter kan geld maar éénmaal worden uitgegeven. Waar moet nu de nadruk op worden gelegd?
 
Dat er iets moet veranderen in het onderwijs is zo klaar als een klontje. De zorgcultuur die er nu heerst kan echt niet meer. Ja, sommige leerlingen hebben extra zorg nodig, de vraag is of de zorg de juiste is. Niet te vergeten dat er op dit moment meer dan 2500 (zorg)leerlingen thuis zitten, wachtend op inclusief onderwijs! 

Alle (zorg)leerlingen moeten met een goed opgeleide en gemotiveerde leerkracht in het regulier onderwijs moeten kunnen functioneren. Er zijn genoeg leerkrachten die het beste voor hebben met deze leerlingen, welke problematiek er dan ook aan ten grondslag ligt. Dat het een andere en specifieke aanpak behoeft moge duidelijk zijn. Gedrag van leerlingen heeft een functie, is een wijze van communicatie en soms een uiting van onmacht. Is zo’n leerkracht niet een excellente leerkracht? Vaak hebben deze leerkrachten maar één doel: het welbevinden van de leerkracht, niet meer geld verdienen!

Wanneer klassen alleen maar blijven groeien gaat het bovenstaande al niet meer op want dan is er geen tijd meer voor ‘peerreview’ of ‘zorgverlening’ (lees: aanpassen van de onderwijsomgeving). Het huidige schoolsysteem onder de loep nemen lijkt me daarom niet overbodig. En neem dan direct alle wetenschappelijke onderzoeken over de ontwikkeling van kinderen met en/of zonder label mee. Zet gelden anders in… Dat is toch een veel interessanter onderzoek?
 
Mijn inspiratie is en blijf het onderwijssysteem in onder andere Finland en Nieuw-Zeelans! Leerkrachten zijn universitair opgeleid, zorgleerlingen participeren in een reguliere klas, krijgen extra begeleiding en leerlingen maken pas na de pubertijd een keuze voor een vervolgopleiding.

(Lezen hierover kost mij trouwens alleen maar eigen tijd en levert mij een hoop motivatie op!)

Ook in Nederland is dat mogelijk, maar er is dan wel een cultuuromslag nodig! Anders denken! Het onderwijs niet Passend maken, maar juist meer Inclusief. Er is in Finland goed en zorgvuldig over onderwijs nagedacht, er zit toekomstvisie achter, er is respect voor de goed opgeleide leerkracht en de opbrengsten zijn meer dan prima! 

Nee, inspireren en een ideaal hebben kost geen geld het vergt alleen wat tijd…