Lokale Educatieve Agenda

Lokale Educatieve Agenda

Lokale Educatieve Agenda

Op 26 juni was de ondertekening van de nieuwe Lokale Educatieve Agenda. Daarin staan drie ambities centraal: ‘leren doe je overal’, ‘het netwerk versterken’ en ‘kansrijk starten, een leven lang’. De middag werd vormgegeven door een De Wereld Draait Door-vorm: De Lea Draait Door, DLDD. Aan tafel bij ‘Matthijs’ werden verschillende gasten uitgenodigd die in gesprek gingen met tafeldame wethouder Jeugd, Marcelle Hendrickx. Zo ook directeur Jopie de Bruin van jenaplanbasisschool Jeanne d’Arc. Zij ging in gesprek over het samenwerken met verschillende organisaties in PACT-wijk Tilburg west. Zelf mocht ik een bijdrage leveren als columnist. Sidekick. Een beschouwing op de LEA, vanuit mijn ervaringen in het (speciaal) onderwijs en onze recente onderwijsreis:

Toen ik ooit startte in het onderwijs merkte ik al snel dat het werkveld als een traag systeem bewoog. Als jonge leraar kabbelde ik de eerste jaren wat mee op het bijna stilstaande water. Mijn leerlingen overigens in het speciaal onderwijs zorgden voor de meeste reuring!? Gedragsproblemen en psychiatrische stoornissen als frame. Echter, zij spiegelden in mijn beleving precies daar waar ‘wij’ als school(, misschien wel maatschappij,) in gebreke bleven! Dijken werden verhoogd en verzwaard met protocollen, regels en straffen. … Te bang om buiten de oevers te treden. De omgeving te veranderen. Af te stemmen op wat werkelijk nodig is.

Om mij heen zag ik dat leerlingen wilden ontwikkelen, ruimte wilden om te spelen, op zoek te gaan naar wie ze werkelijk zijn en wat ze zélf kunnen. … Ik werd onrustig! ‘Experimenteren met en begrijpen van de behoeften van leerlingen die anders leren’, dát werd mijn verlangen naar de zee! Sterker. Het voedde mijn verlangen naar inclusie, om er maar eens een term in te gooien.

Want het deed pijn om mijn leerlingen -zelfs een enkele keer tot de dood toe- te zien worstelen. Ik wilde werken aan een betere school, werken aan een context die ‘goed’ is voor kinderen en ik dacht dat ik dat deed!? Al schreeuwend probeerde ik binnen school een stroming in gang te zetten. Collega’s in beweging te krijgen. Maar alleen de echo van dat wat ik riep beantwoordde mijn verlangen.

Binnen de ‘politieke’kaders bleef het windstil. Want ook dat is onderwijs soms. Uitproberen op mijn eigen eiland binnen school bleef over. Onderbouwde dit proces met mijn innerlijk kompas, de stem van de leerling, deskundigheidsbevordering en input vanuit mijn netwerk vooral buiten mijn school. Ik werkte met een tiental leerlingen en ouders aan een overstap naar het regulier onderwijs. Het was hard en hart werken, maar beleid werd het nooit! Als een baksteen voelde ik me naar de bodem zakken. Gebrek aan zuurstof als gevolg!

De onderstroom bracht me naar een nieuwe scholen.
Vastberaden het anders te doen probeerde ik het gras daar groener te zien …

Maar dat proberen, dat bleek niets voor mij. “Ben de verandering”, zei een bekend iemand ooit. Grenzen verleggen. Letterlijk. Dus ik nam ontslag, kocht een camper en ging met mijn gezin op tour. Maakte een onderwijsreis door Scandinavië, op zoek naar de essentie van onderwijs én opvoeding! Op zoek naar hoe dat inclusie écht werkt. Hoe het verankerd is binnen een andere cultuur. Binnen een andere samenleving. Met de stroom mee. Over land, over zee om na twaalf scholen te eindigen op een echt eiland ergens in de Noorse Zee.

Alle kennis en ervaringen van ooit en de inspiratie opgedaan tijdens de reis bracht ik terug naar Tilburg. Naar de stad met torenhoge ambities. De stad met een koers naar zo inclusief als mogelijk. Niemand overboord. De stad die een Goede en Smart Start wil bewerkstelligen. Vroegsignaleren! Kansencirkels. De stad waar de wethouder ergens afgelopen september ‘opmerken, beetpakken en vasthouden’ zei. En ja, zo vroeg als mogelijk. Preventief! De stad met een samenwerkingsverband voor primair onderwijs dat ieder kind zoveel als mogelijk nabij thuis, in de buurt, naar school wil laten gaan. De stad waar ‘ontschotten’ het toverwoord is. De stad op ontdekkingstocht, vastgelegd in diens Lokale Educatie Agenda, de LEA.

Ik lees: “een instrument voor gemeenten, schoolbesturen en partners om in ‘nieuwe, meer gelijkwaardige verhoudingen’ tot gezamenlijke afspraken te komen over het onderwijs- en jeugdbeleid.” Een grappig feit is dat deze LEA twee jaar na de ontwikkeling van Passend Onderwijs startte. En vele analogieën kent. Oprecht hoop ik dat men over deze agenda het enthousiasme behoudt. Dan volgt het passend maken van het onderwijs als vanzelf.

Wel heb ik een waarschuwing. Gooi ik wat stootwillen langszij. Waar politiek de pedagogiek kruist ontstaat weerstand. Soms zelfs storm. Waar politiek de pedagogiek ondersteunt en faciliteert ontstaat verbinding. Worden die ‘gelijkwaardige verhoudingen’ verankerd. Worden initiatieven versterkt. Wordt educatie verdiept en van ons allemaal. En dat vraagt voorwaarden! Voor sommigen nieuw vaarwater. Voor sommigen ontstaat er onrust, donkere wolken en mogelijk regen. Voor anderen geeft het lucht, wind in de zeilen en kan er nu eindelijk grenzen over worden verkend. Grenzen om verlangens concreet te maken. Verbinden, versterken, verdiepen, verankeren.

En het woord ‘voorwaarden’ maakt de vijf V’s uit de LEA af. Voorwaarden. Dat woord blijft mij triggeren. … “It takes a community to raise a child!” En precies die gemeenschap gun ik Tilburg. Gun ik iedere professional. Gun ik iedere ouder. En meer nog, gun ik ieder kind! … Voorwaarden. Waarden waar de stad vóór staat! Waarden waar iedere bewoner voor staat. Wat gun jij ieder kind? Ik gun het kind leren. Het leren als waarde voor het leven. Het kind dat niet kan leren zonder een ander of iets anders. Zonder een gemeenschap. De gemeenschap als rijke leeromgeving dus.

De LEA mist echter één belangrijk woord bij de V’s…
Verantwoordelijkheid!

Iedereen binnen de gemeenschap heeft een belangrijke verantwoordelijkheid. Natuurlijk ook voor een ‘kansrijke start’, ‘het netwerk te versterken’ en natuurlijk om een thuis-, school-, buitenomgeving te creëren zodat ieder kind ‘overal kan leren’. Zodat ieder kind gezien en verstaan wordt. En zodat ieder kind zijn of haar potentieel leert zichtbaar maken en in te zetten.

Maar meer nog de verantwoordelijkheid om te gaan staan voor wat jij ieder kind gunt. De verantwoordelijkheid om eigen belang, of noem het organisatiebelang, opzij te zetten. De verantwoordelijkheid om je eigen biografie constructief in te zetten. De verantwoordelijkheid het zelf aan de kinderen voor te doen, te voorleven. De verantwoordelijkheid om beschikbaar te zijn voor ieder kind dat jou nodig heeft. De verantwoordelijkheid om zelf als volwassene het kind te leren volwassen keuzes te maken. De verantwoordelijkheid om zelf een inspiratiebron te zijn.

Als je iets graag wilt, en het lukt de eerste keer niet, dan mag je het best nog een tweede keer proberen,” zei iemand van de week. Mag dát het kompas zijn?

Tilburg, een behouden vaart.

About the Author

Leave a Reply