Twee jaar later opnieuw dag één – #GO

Twee jaar later opnieuw dag één – #GO

Twee jaar later opnieuw dag één – #GO

Altijd ergens wel spannend zo’n eerste dag. De hond rent naast mij op weg naar school. Het is mijn derde eerste dag op deze school. Mijn tweede jaar als kwaliteitsondersteuner. (Naast dat het wat lekkerder bekt komt het ook meer in de buurt van mijn taak en rol nu, in vergelijking met dat wat op mijn loonstrook prijkt: intern begeleider.) En het wordt het eerste jaar dat ik zonder startstress mijn weg naar school toe vind. Vorig schooljaar zag ik de te verzetten berg aan werk om iets dat onderwijskwaliteit heet het liefst gister al voor elkaar te hebben. Nu is bergtop nog steeds zichtbaar, de mist opgetrokken en maakt de zon de motivatie om de beklimming voort te zetten af. De regen van gister en de zon deze ochtend doen de rest, al fietsend in het bos.

Een prima start van het nieuwe schooljaar.

Nou ja, start!? In de vakantie heb ik stiekem toch al wel wat uren gemaakt. In diezelfde vakantie heb ik ook veel nagedacht. Over aankomend schooljaar. Over die berg. Over het verzet dat ik wil trappen. Eigenlijk is het gewoon reflectie, daar waar een vakantie voor bedoeld is. Loskomen en anders vastpakken. Groei beschouwen. Even een paar weken die afgelopen twee jaar de revue laten passeren. Dat eerste jaar, een jaar van chaorde aanbrengen in de chaos, driekwart van het team -incluis mijzelf- nieuw én een dieprode schoolanalyse!? Een tweede jaar van veel vragen stellen om het geloof in eigen kunnen van leerkrachten te sterken, onderwijsprofessionals die met speels gemak hun eigen intern begeleider voor hun kinderen kunnen zijn. Kunnen, dat tegen het willen aan schuurt. En ja, dat vraagt wat door ervaringen heen te gaan, wat sociale pijn te laten vallen en leren vertrouwen op de kennis die ze zelf al hebben en expertises die collega’s hebben verbinden.

Maar goed, in die uren gemaakt in de vakantie stond het creëren van een presentatie centraal. Een presentie als onderlegger voor het gehele, komende schooljaar. Met andere woorden: op z’n Montessoriaans het grote geheel aanraken door de details te verbinden. Zaadjes planten in de verschillende breinen van teamleden. Nieuwsgierigheid aanwakkeren. De ervaring opzoeken. Weerstand. En er doorheen. Samen groeien! Want ondanks, of misschien wel juist door, het kleine team is er een grote verscheidenheid. Een diversiteit van ervaren rotten die zeker onzeker zoeken naar jonge springen in het veld die blind alles willen op- en doorpakken. Het handelen van jonge leerkrachten wat ook weer onzeker maakt door het verliezen van de balans. Zo’n zaag scherp houden in het onderwijs…een lastig iets. Ook voor mij trouwens, dus die presentatie scherpt ook mijn eigen note-to-self.

Het was een van Neerlands grootste pedagogen Langeveld die ooit schreef dat er niets praktischer is dan een goede theorie. En het onderwijs houdt van praktische tips en tools getuige de huidige Pintrest-generatie. Dus koos ik voor een strakke vorm, de inhoud verdiepend. Met Hollingsworth in mijn achterhoofd zullen Covey, Scharmer, Deci & Ryan en Van Manen worden gebracht. Het pedagogisch statement als inzet. Als start van waaruit pedagogisch én didactisch handelen ontvouwen! Tactvol handelen in de breedte en diepte dus. Het wordt een presentatie aangevuld met actieve en constructieve opdrachten zodat er veel interactie op inhoud gaat zijn: wat is de essentie van onderwijs, de essentie van ons onderwijs op school, wat staat ons te doen naar aanleiding van de schoolanalyse, heeft de warme overdracht opgeleverd dat je een beeld hebt van de beginsituatie, zijn de hoge verwachtingen en doelen helder, is de weg er naartoe concreet en hoe communiceren we deze verwachtingen en opbrengsten met kinderen en hun ouders?

Een tipje van de sluier; waar de theorieën ervoor moeten zorgen dat je jezelf en dat we elkaar scherp houden! Elkaar voorzien van sterke feedback. Waar leerprocessen van kinderen en onderwijsprofessionals leidend zijn, formatief van aard, op het proces gericht en waar summatieve opbrengsten slechts signalen zijn. Onze vakuilen spiegelen. Waar ook de leeromgeving van kinderen wordt beschouwd, de omgeving als derde pedagoog. 

Het wordt dus een presentatie waarin de terugkeer van de pedagogiek wordt bepleit. Een goede pedagoog weet namelijk op het juiste moment het juiste te doen, ook in de ogen van kinderen, ouders én collega’s. ‘Niet het juiste’ betekent met elkaar in dialoog, met elkaar door de ervaring heen. En sturen! Want pedagogiek is sturen. Opvoeden. Het juiste doen vraagt een visie op mens maar ook een visie op leren. Een goede pedagoog begrijpt namelijk dat de didactiek en vooral het functionele waarom van die bepaalde didactiek op dat moment passend is en aansluit bij wat de kinderen in de groep nodig hebben. Onderwijsprofessionals hebben namelijk een onvoorwaardelijk vertrouwen in kinderen, geloven in diens potentieel en weten bij te dragen aan de ontwikkeling ervan door de pedagogiek, vakkennis en didactiek als een kunstvorm samen te brengen in een leerrijke en werkelijkheidsnabije omgeving. Dit vanuit hoge verwachtingen en zichtbaar, haalbare doelen zonder verwachtingen te verlagen.

Wanneer mijn baas een eerste blik werp op de presentatie rolt een opmerking over de vorm van diens tong: ‘Ik neem aan dat je niet álle slides gebruikt!?’ Even fronzen mijn wenkbrauwen en dringen woorden aan die gezegd willen worden: ik neem aan dat jij de studieochtend draait!? Maar nee, mijn puberale eerste reactie maakt plaats voor een pijlsnelle bezinning. Jawel, ik ga alle slides gebruiken! Willen we dat onderwijsprofessionals hoge verwachtingen van kinderen hebben, dan zullen we dat ook van hen moeten hebben. Iets met het Pygmalion Effect. Opvoeden vraagt zelfopvoeding. Dus ja! Hoge verwachtingen.

Natuurlijk ben ik mij bewust van dat in sneltreinvaart er een lawine op hen zal afkomen. Daarom voeg ik op basis van de woorden nóg een slide toe. Om de verwachtingen te managen. Tegelijkertijd zullen ze gered worden en elkaar redden door de opdrachten waarmee ze aan de slag gaan. Het is beter dat deze presentatie aan het begin van het schooljaar plaatsvindt, dan wanneer de hectiek van alledaags hen ondersneeuwt. Hen benauwd. Beter nu, met dus die ene grote kanttekening: deze presentatie is onderlegger voor het gehele komende schooljaar. Op de studiedag wordt er voorbewerkt: kort, pakkend en met focus! Wordt er gesemantiseerd, bekende concepten worden verduidelijkt en geëxpliciteerd in (voor sommigen nieuwe) theorieën. Periodiek én als het moment daar is zullen theorieën worden geconsolideerd. In de dagelijkse onderwijspraktijk, waar iedere dag ver weg van de waan een nieuwe eerste dag kan zijn.

About the Author

Leave a Reply