Vermoorden scholen creativiteit en divergent denken!?

Vermoorden scholen creativiteit en divergent denken!?

Voor mij een ‘nieuwe’ inspirator Sir Ken Robinson. Hij pleit voor een onderwijssysteem dat creativiteit koestert in plaats van ondermijnt. Ik hoor de wens van het ‘divergent denken’, maar ook ‘eigen regie’ en ‘verantwoordelijkheid’ erin door. Vooral het daar laten waar het hoort, bij het leerproces van de leerling. En dat vraagt leermeesters die expert zijn in leren, ontwikkelen, relaties aangaan en sturen op autonomie! 

Robinson gebruikt creativiteit als vehicle om zijn visie op education – voor mij breder dan het woord ‘onderwijs’ – verder te brengen. Educatie heeft als basis om onze future parents – onze kinderen, de leerlingen – op te voeden en hen mee te nemen op een socratische reis waarin een ‘vraag’ op meerdere manieren geïnterpreteerd kan worden. Een vraag die meerdere vragen brengt. Vragen die een leermeester steeds dichter bij begrijpen van het brein van een kind brengt.

Het is een feit dat het divergent denken afneemt, mede doordat ons onderwijssysteem vragen bedenkt (of denkt te willen bedenken) waar enkel één antwoord mogelijk is. Een farce. Juist leerlingen uit mijn dagelijkse praktijk (SO/VSO, cluster 4) denken ofwel zeer divergent ofwel een vraag levert zoveel extra vragen op dat er zelfs stress kan ontstaan!? Zeker als vragen mogelijk een ‘verborgen boodschap’ bevat…

Met de geniale metafoor van ‘het meisje met muziek in haar oren’ boort Robinson dwars door vele lagen heen, naar de kern van het ZIJN van het meisje, ofwel de mens, het kind achter de leerling! Het laat zien hoe de psychiater écht kijkt naar het meisje en de verhalen van moeder – en vooral het reproduceren van de leerkracht – aanhoort maar ook weer snel loslaat. De psychiater die niet de wil heeft snel te diagnosticeren maar luistert naar wat niet expliciet gezegd wordt. De radio aanzetten was misschien een gok, maar zijn divergent denken en mogelijk creatieve oplossing was meer dan een schot in de roos. Het is een prachtig voorbeeld van WEZENlijk anders kijken – noem het omdenken of intuïtief interveniëren – naar het kind, gezien als (zorg!?)leerling. Is er nog ‘zorg’ als je het juiste doet? Wat is dat eigenlijk, het juiste doen? Wat is daar voor nodig? Proberen kan geen kwaad, je weet direct wanneer een interventie niet de juiste was. Want: hoe meer fouten gemaakt, hoe sneller bij het juiste. 

Wat nu als de leerkracht van het meisje net zo kon ‘kijken’ als deze psychiater? 
En dus: Wanneer ben je een ‘professional’ en vooral, wat is daar voor nodig? Wanneer ben je of word je bewust van persoonlijke processen, sociale pijn.

Mogen leerlingen zijn met alles wat ze bezitten? Mogen leerlingen zelf ‘outside the box’ denken? Is het onze – als ouder, opvoeder, leerkracht, samenleving – angst dat een kind beter divergent kan denken dan wij als volwassenen? Luisteren we écht naar kinderen? Slaan we niet te snel mooie, bijzondere overdenkingen dood door feitelijk te reageren met onze eigen (levens)ervaring? Ik denk aan Lea Dasberg met haar Grootbrengen door kleinhouden en Janusz Korczak met zijn ‘ieder kind heeft recht op hun eigen dood’… Is dan dat wat Robinson brengt zo nieuw?

Ja, er zijn kerndoelen in het onderwijs. Fijn enerzijds om aan te toetsen waar een kind meer hulp bij nodig heeft. Anderzijds: Is er voldoende kennis bij leerkrachten van de kerndoelen, om deze toetsen als signaal in te zetten en het curriculum (de weg naar het behalen van leerdoelen) te ontwikkelen? Is het niet zo dat Plato ooit zei dat alles opschrijven een mens ‘lui’ maakt? Geldt dat in deze context van methodes blind volgen ook voor leerkrachten?

Kunnen leerkrachten creatief omgaan met leerlingen die anders leren en anders ZIJN? Kan een leerkracht de stof – mits het tijd en ruimte krijgt – de stof in – anders dan staat voorgeschreven – behapbare brokken aanbieden? Kan een leerkracht het gedrag van een kind begrijpen en het leiden door te volgen? Loslaten en vertrouwen, onvoorwaardelijk? En dus toch sturen, sturen op autonomie?

Het kan! Dat weet ik en dat weten de kinderen en jongeren uit mijn groep. Hun mening en gesprekken met hun ouders leren mij het kind kennen, andere perspectieven zien en nieuwe interventie leren. Zij leren mij scherp en creatief te blijven.

Geef creativiteit de ruimte! Voor iedereen die SAMEN werkt. Vertrouw op de mogelijkheden van kinderen en als leidinggevenden de creativiteit en regie van de leerkracht. Die laatste is de professional!

Ons opleidingssysteem heeft onze geesten gemijnd op de manier waarop we de aarde stripmijnen voor een bepaalde grondstof. In de toekomst dient ons dat niet! We dienen de fundamentele beginselen te heroverwegen op basis waarvan we onze kinderen opleiden.” zoals Ken Robinson perfect verwoordt.

Een bron van inspiratie en bevestigt tevens dat niets is wat het lijkt!
 
 

 
Ow, en een kritische noot: Ja, hij heeft op een humoristische en leuke manier zijn ‘talk’ vorm gegeven waardoor je geboeid blijft. Het mist echter vooral de HOE-vraag, daar waar Robinson alleen het WAT behandeld! Dirk de Boe e.a. komt in juni met EDUSHOCK, wellicht zal dit de HOE-vraag voeden…

About the Author

Leave a Reply