Een glimlach in plaats van een correctie

Ronald Heidanus

Ronald Heidanus

Een glimlach in plaats van een correctie

De (letterlijke) groei die een leerling in de loop van een schooljaar meemaakt, ontgaat me nog wel eens. Het besef volgt als je de nieuwe lichting verwelkomt. Op deze eerste schooldag zie ik ze staan. Vrijwel allemaal een koppie kleiner, letterlijk. Ze slenteren over het schoolplein, onzeker nog. Ze weten zichzelf geen houding te geven, zoeken aansluiting. Bij wie voel ik me thuis, bij wie ben ik veilig? De spanning is voelbaar. Dus hét moment om direct kennis te maken en te ervaren met wie je dit jaar aan het werk mag. Voor leerlingen ben je als onderwijsprofessional een baken, een pedagogisch oplaadpunt. Dit omdat voor sommigen alles nieuw is.

Ik struin wat over het schoolplein en stuit op Michael. Hij valt op. Niet qua lengte. In vergelijking met de anderen is hij absoluut niet klein. Het is zijn algehele uitstraling, zijn manier van bewegen en zijn vragende en zoekende blik…

‘Hoi, ik ben meneer Ronald en jouw naam is?’ vraag ik en ik steek mijn hand uit.
“Michael!” antwoordt hij met een soort schijnzekerheid. Hij lijkt een soort van ‘waarom moet hij juist mij weer hebben…’ in zijn intonatie te hebben.
‘Heeeej, Michael! Goed dat je er bent,’ zeg ik en daar laat ik het bij. Ook in zijn handdruk en lichaamshouding voel ik een soort van onveiligheid.

Het zal zeker niet ons laatste contact zijn. Iets in me zegt dat ik juist met hem ‘iets’ moest. Maar wat? Telkens als ik Michael tegenkom in en rond de school, volgt er vanuit mij – met steeds dezelfde intonatie – een ‘Heeeej, Michael!’, gevolgd door een halve knipoog.

De eerste dagen knikt hij alleen een keer zijn hoofd. Het lijkt erop alsof hij denkt dat ik hem voor de gek houd. Na vier dagen komt hij wat los en lijkt hij me te willen ’toetsen’!

Heuj Harrie,’ is zijn antwoord op mijn ‘voorspelbare’ groet. Ik bezorg hem een welgemeende grote glimlach. Ons eerste échte contact, dat is winst dus! Langzaam begint hij zich veilig te voelen. Hij laat niet direct alles van zichzelf zien. Eerst maar eens de grenzen aftasten. Hij doet zichzelf stoerder voor, zo lijkt het. Ik zeg niets, bevestig zijn toenadering met een glimlach in plaats van een correctie.

En dit ‘patroontje’ herhaalt zich zo een aantal dagen. Tot de tweede week, op woensdag.

‘Hoi meneer Ronald!’
Vanuit de andere kant van de hal hoor ik hem roepen. Ik herken zijn stem direct. Met een grote glimlach draai ik me om. ‘Hoi Michael, hoe gaat ie?’ 
‘Goed!’ 
‘Mooi zo, veel plezier vandaag!’

Ons eerste korte gesprek was een feit. En wel op zijn initiatief! Niet ‘stoer’ en ‘aftastend’, maar in contact!

Ik geniet elke keer zo van deze kleine stapjes die leerlingen maken en soms overduidelijk nog nodig hebben. Door een leerling te volgen, vertrouwen uit te stralen en hem/haar het gevoel te geven dat hij/zij zich veilig weet, zijn de eerste basisvoorwaarden gelegd en aanwezig voor een vruchtbare relatie waarin ‘geleerd en ontwikkeld’ kan worden. Het is het fundament, de opening voor een verbinding. Volgen en toch in leiding zijn van het proces.

De ‘Heeeej’ – in combinatie met mijn enthousiasme – verzon ik ter plekke, afgestemd op wat de observatie mij ingaf. De bewuste handdruk was het eerste fysieke contact, waardoor we samen een onbewust een pad insloegen. De reactie van Michael – het terugtrekken en in zijn comfortzone blijven – bood mij een uitdaging. Het onbewuste werd bewust: het structureel groeten, op dezelfde toon, de knik, de lach. Alles in overeenstemmen, noem het congruentie.

Mijn uitdaging zat ‘m in betrouwbaarheid: het hem laten weerleggen van zijn gevoel van onveiligheid. Hij ‘toetste’ mij en sprak zich ogenschijnlijk wat onhandig uit. Houdt deze leraar mij voor de gek? Mijn reactie was voor hem nieuw, was mijn enthousiasme oprecht? Dat zocht hij uit. Daar was tijd voor nodig.

Inmiddels is voor mij duidelijk geworden hoe Michael communiceert en wat zijn aanspreekniveau is, zowel verbaal als non-verbaal! Het zit in de details: zijn knikjes, het zoeken, zijn bewegingen, de woorden die hij kiest, de antwoorden…

Lesgeven is een bijzonder spel. Waarin nog genoeg te ‘toetsen’ is. Met Michael durf ik dat avontuur wel aan. Hij met mij ook!

Wordt vervolgd…

Deel 1: Een glimlach in plaats van een correctie
Deel 2: Ik luister niet

Share on whatsapp
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on email

Laat een reactie achter

Dit zijn de laatste berichten

Onderwijs
Ronald Heidanus

Persoonlijkheid lángs de meetlat

Als team doen we een collectieve post-HBO-opleiding. Drie jaar lang samen ons onderwijsconcept onderzoeken, ontwikkelen en stevig wegzetten. Dat dit collectief gebeurt, is goud! Veel

Lees meer »
Onderwijs
Ronald Heidanus

De school in de gemeenschap

‘Het kan verkeeren,’ zo luidt de lijfspreuk van de Amsterdamse dichter G.A. Bredero. Wie mij langer kent weet dat ik ooit op een school werkte

Lees meer »
Onderwijs
Ronald Heidanus

Gewoon die eerste schooldag

Zo’n eerste schooldag van het schooljaar. Er weer fris tegenaan. Met volle moed. Nou ja… Ook er weer direct vol in. Nog even los van

Lees meer »
Onderwijs
Ronald Heidanus

Het lokaal als instrument

Twee leerkrachten, ieder hun eigen context en praktijk. Evelien Hoekman, docent economie aan het Etty Hillesum Lyceum in Deventer en Ronald Heidanus, docent algemeen vormende

Lees meer »

Ik luister niet

Met een wat onsamenhangend verhaal vliegt Sabine, onze gedragswetenschapper, vlak voor het einde van de lesdag mijn lokaal binnen. Of ik haar wil helpen Michael

Lees meer »